The sage takes the son

स राज्ञो दर्शनाकाङ्क्षी द्वाराध्यक्षान् उवाच ह शीघ्रम् आख्यात मां प्राप्तं कौशिकं गाधिनः सुतम् ॥

sa rājño darśanākāṅkṣī dvārādhyakṣān uvāca ha śīghram ākhyāta māṃ prāptaṃ kauśikaṃ gādhinaḥ sutam

यथामृतस्य संप्राप्तिर् यथा वर्षम् अनूदके यथा सदृशदारेषु पुत्रजन्माप्रजस्य च प्रनष्टस्य यथा लाभो यथा हर्षो महोदये तथैवागमनं मन्ये स्वागतं ते महामुने ॥

yathāmṛtasya saṃprāptir yathā varṣam anūdake yathā sadṛśadāreṣu putrajanmāprajasya ca pranaṣṭasya yathā lābho yathā harṣo mahodaye tathaivāgamanaṃ manye svāgataṃ te mahāmune

ब्रूहि यत् प्रार्थितं तुभ्यं कार्यम् आगमनं प्रति … कार्यस्य न विमर्शं च गन्तुम् अर्हसि कौशिक कर्ता चाहम् अशेषेण दैवतं हि भवान् मम ॥

brūhi yat prārthitaṃ tubhyaṃ kāryam āgamanaṃ prati … kāryasya na vimarśaṃ ca gantum arhasi kauśika kartā cāham aśeṣeṇa daivataṃ hi bhavān mama

सदृशं राजशार्दूल तवैतद् भुवि नान्यतः महावंशप्रसूतस्य वसिष्ठव्यपदेशिनः यत् तु मे हृद्गतं वाक्यं तस्य कार्यस्य निश्चयम् कुरुष्व राजशार्दूल भव सत्यप्रतिश्रवः ॥

sadṛśaṃ rājaśārdūla tavaitad bhuvi nānyataḥ mahāvaṃśaprasūtasya vasiṣṭhavyapadeśinaḥ yat tu me hṛdgataṃ vākyaṃ tasya kāryasya niścayam kuruṣva rājaśārdūla bhava satyapratiśravaḥ

अहं नियमम् आतिष्ठ सिद्ध्यर्थं पुरुषर्षभ तस्य विघ्नकरौ द्वौ तु राक्षसौ कामरूपिणौ … मारीचश् च सुबाहुश् च वीर्यवन्तौ सुशिक्षितौ तौ मांसरुधिरौघेण वेदिं ताम् अभ्यवर्षताम् ॥

ahaṃ niyamam ātiṣṭha siddhyarthaṃ puruṣarṣabha tasya vighnakarau dvau tu rākṣasau kāmarūpiṇau … mārīcaś ca subāhuś ca vīryavantau suśikṣitau tau māṃsarudhiraugheṇa vediṃ tām abhyavarṣatām

न च मे क्रोधम् उत्स्रष्टुं बुद्धिर् भवति पार्थिव तथाभूता हि सा चर्या न शापस् तत्र मुच्यते ॥

na ca me krodham utsraṣṭuṃ buddhir bhavati pārthiva tathābhūtā hi sā caryā na śāpas tatra mucyate

स्वपुत्रं राजशार्दूल रामं सत्यपराक्रमम् काकपक्षधरं शूरं ज्येष्ठं मे दातुम् अर्हसि ॥

svaputraṃ rājaśārdūla rāmaṃ satyaparākramam kākapakṣadharaṃ śūraṃ jyeṣṭhaṃ me dātum arhasi

शक्तो ह्य् एष मया गुप्तो दिव्येन स्वेन तेजसा राक्षसा ये विकर्तारस् तेषाम् अपि विनाशने श्रेयश् चास्मै प्रदास्यामि बहुरूपं न संशयः त्रयाणाम् अपि लोकानां येन ख्यातिं गमिष्यति ॥

śakto hy eṣa mayā gupto divyena svena tejasā rākṣasā ye vikartāras teṣām api vināśane śreyaś cāsmai pradāsyāmi bahurūpaṃ na saṃśayaḥ trayāṇām api lokānāṃ yena khyātiṃ gamiṣyati

न च पुत्रकृतं स्नेहं कर्तुम् अर्हसि पार्थिव … अभिप्रेतम् असंसक्तम् आत्मजं दातुम् अर्हसि दशरात्रं हि यज्ञस्य रामं राजीवलोचनम् ॥

na ca putrakṛtaṃ snehaṃ kartum arhasi pārthiva … abhipretam asaṃsaktam ātmajaṃ dātum arhasi daśarātraṃ hi yajñasya rāmaṃ rājīvalocanam

ऊनषोडशवर्षो मे रामो राजीवलोचनः न युद्धयोग्यताम् अस्य पश्यामि सह राक्षसैः ॥

ūnaṣoḍaśavarṣo me rāmo rājīvalocanaḥ na yuddhayogyatām asya paśyāmi saha rākṣasaiḥ

इयम् अक्षौहिणी पूर्णा यस्याहं पतिर् ईश्वरः … अहम् एव धनुष्पाणिर् गोप्ता समरमूर्धनि यावत् प्राणान् धरिष्यामि तावद् योत्स्ये निशाचरैः … अहं तत्र गमिष्यामि न रामं नेतुम् अर्हसि ॥

iyam akṣauhiṇī pūrṇā yasyāhaṃ patir īśvaraḥ … aham eva dhanuṣpāṇir goptā samaramūrdhani yāvat prāṇān dhariṣyāmi tāvad yotsye niśācaraiḥ … ahaṃ tatra gamiṣyāmi na rāmaṃ netum arhasi

विप्रयुक्तो हि रामेण मुहूर्तम् अपि नोत्सहे जीवितुं मुनिशार्दूल न रामं नेतुम् अर्हसि ॥

viprayukto hi rāmeṇa muhūrtam api notsahe jīvituṃ muniśārdūla na rāmaṃ netum arhasi

किंवीर्या राक्षसास् ते च कस्य पुत्राश् च के च ते कथंप्रमाणाः के चैतान् रक्षन्ति मुनिपुंगव ॥

kiṃvīryā rākṣasās te ca kasya putrāś ca ke ca te kathaṃpramāṇāḥ ke caitān rakṣanti munipuṃgava

पौलस्त्यवंशप्रभवो रावणो नाम राक्षसः स ब्रह्मणा दत्तवरस् त्रैलोक्यं बाधते भृशम् … तेन संचोदितौ तौ तु राक्षसौ सुमहाबलौ मारीचश् च सुबाहुश् च यज्ञविघ्नं करिष्यतः ॥

paulastyavaṃśaprabhavo rāvaṇo nāma rākṣasaḥ sa brahmaṇā dattavaras trailokyaṃ bādhate bhṛśam … tena saṃcoditau tau tu rākṣasau sumahābalau mārīcaś ca subāhuś ca yajñavighnaṃ kariṣyataḥ

न हि शक्तोऽस्मि संग्रामे स्थातुं तस्य दुरात्मनः … देवदानवगन्धर्वा यक्षाः पतगपन्नगाः न शक्ता रावणं सोढुं किं पुनर् मानवा युधि ॥

na hi śakto 'smi saṃgrāme sthātuṃ tasya durātmanaḥ … devadānavagandharvā yakṣāḥ patagapannagāḥ na śaktā rāvaṇaṃ soḍhuṃ kiṃ punar mānavā yudhi

कथम् अप्य् अमरप्रख्यं संग्रामाणाम् अकोविदम् बालं मे तनयं ब्रह्मन् नैव दास्यामि पुत्रकम् ॥

katham apy amaraprakhyaṃ saṃgrāmāṇām akovidam bālaṃ me tanayaṃ brahman naiva dāsyāmi putrakam

पूर्वम् अर्थं प्रतिश्रुत्य प्रतिज्ञां हातुम् इच्छसि राघवाणाम् अयुक्तोऽयं कुलस्यास्य विपर्ययः ॥

pūrvam arthaṃ pratiśrutya pratijñāṃ hātum icchasi rāghavāṇām ayukto 'yaṃ kulasyāsya viparyayaḥ

यद् इदं ते क्षमं राजन् गमिष्यामि यथागतम् मिथ्याप्रतिज्ञः काकुत्स्थ सुखी भव सबान्धवः ॥

yad idaṃ te kṣamaṃ rājan gamiṣyāmi yathāgatam mithyāpratijñaḥ kākutstha sukhī bhava sabāndhavaḥ

इक्ष्वाकूणां कुले जातः साक्षाद् धर्म इवापरः धृतिमान् सुव्रतः श्रीमान् न धर्मं हातुम् अर्हसि त्रिषु लोकेषु विख्यातो धर्मात्मा इति राघवः स्वधर्मं प्रतिपद्यस्व नाधर्मं वोढुम् अर्हसि ॥

ikṣvākūṇāṃ kule jātaḥ sākṣād dharma ivāparaḥ dhṛtimān suvrataḥ śrīmān na dharmaṃ hātum arhasi triṣu lokeṣu vikhyāto dharmātmā iti rāghavaḥ svadharmaṃ pratipadyasva nādharmaṃ voḍhum arhasi

संश्रुत्यैवं करिष्यामीत्य् अकुर्वाणस्य राघव इष्टापूर्तवधो भूयात् तस्माद् रामं विसर्जय ॥

saṃśrutyaivaṃ kariṣyāmīty akurvāṇasya rāghava iṣṭāpūrtavadho bhūyāt tasmād rāmaṃ visarjaya

कृतास्त्रम् अकृतास्त्रं वा नैनं शक्ष्यन्ति राक्षसाः गुप्तं कुशिकपुत्रेण ज्वलनेनामृतं यथा ॥

kṛtāstram akṛtāstraṃ vā nainaṃ śakṣyanti rākṣasāḥ guptaṃ kuśikaputreṇa jvalanenāmṛtaṃ yathā

एष विग्रहवान् धर्म एष वीर्यवतां वरः एष बुद्ध्याधिको लोके तपसश् च परायणम् एषोऽस्त्रान् विविधान् वेत्ति त्रैलोक्ये सचराचरे नैनम् अन्यः पुमान् वेत्ति न च वेत्स्यन्ति के चन ॥

eṣa vigrahavān dharma eṣa vīryavatāṃ varaḥ eṣa buddhyādhiko loke tapasaś ca parāyaṇam eṣo 'strān vividhān vetti trailokye sacarācare nainam anyaḥ pumān vetti na ca vetsyanti ke cana

एवंवीर्यो महातेजा विश्वामित्रो महातपाः न रामगमने राजन् संशयं गन्तुम् अर्हसि ॥

evaṃvīryo mahātejā viśvāmitro mahātapāḥ na rāmagamane rājan saṃśayaṃ gantum arhasi