The news returns

उत्तिष्ठोत्तिष्ठ कस्मात् त्वं पादयोः पतितो मम अभयं ते भवेद् वीर सत्यम् एवाभिधीयताम् ॥

uttiṣṭhottiṣṭha kasmāt tvaṃ pādayoḥ patito mama abhayaṃ te bhaved vīra satyam evābhidhīyatām

नैवर्क्षरजसा राजन् न त्वया नापि वालिना वनं निसृष्टपूर्वं हि भक्षितं तत् तु वानरैः ॥

naivarkṣarajasā rājan na tvayā nāpi vālinā vanaṃ nisṛṣṭapūrvaṃ hi bhakṣitaṃ tat tu vānaraiḥ

एभिः प्रधर्षिताश् चैव वारिता वनरक्षिभिः मधून्य् अचिन्तयित्वेमान् भक्षयन्ति पिबन्ति च शिष्टम् अत्रापविध्यन्ति भक्षयन्ति तथापरे निवार्यमाणास् ते सर्वे भ्रुवौ वै दर्शयन्ति हि ॥

ebhiḥ pradharṣitāś caiva vāritā vanarakṣibhiḥ madhūny acintayitvemān bhakṣayanti pibanti ca śiṣṭam atrāpavidhyanti bhakṣayanti tathāpare nivāryamāṇās te sarve bhruvau vai darśayanti hi

पाणिभिर् निहताः के चित् के चिज् जानुभिर् आहताः प्रकृष्टाश् च यथाकामं देवमार्गं च दर्शिताः एवम् एते हताः शूरास् त्वयि तिष्ठति भर्तरि ॥

pāṇibhir nihatāḥ ke cit ke cij jānubhir āhatāḥ prakṛṣṭāś ca yathākāmaṃ devamārgaṃ ca darśitāḥ evam ete hatāḥ śūrās tvayi tiṣṭhati bhartari

किम् अयं वानरो राजन् वनपः प्रत्युपस्थितः कं चार्थम् अभिनिर्दिश्य दुःखितो वाक्यम् अब्रवीत् ॥

kim ayaṃ vānaro rājan vanapaḥ pratyupasthitaḥ kaṃ cārtham abhinirdiśya duḥkhito vākyam abravīt

आर्य लक्ष्मण संप्राह वीरो दधिमुखः कपिः अङ्गदप्रमुखैर् वीरैर् भक्षितं मधुवानरैः नैषाम् अकृतकृत्यानाम् ईदृशः स्याद् उपक्रमः ॥

ārya lakṣmaṇa saṃprāha vīro dadhimukhaḥ kapiḥ aṅgadapramukhair vīrair bhakṣitaṃ madhuvānaraiḥ naiṣām akṛtakṛtyānām īdṛśaḥ syād upakramaḥ

वनं यथाभिपन्नं तैः साधितं कर्म वानरैः दृष्टा देवी न संदेहो न चान्येन हनूमता ॥

vanaṃ yathābhipannaṃ taiḥ sādhitaṃ karma vānaraiḥ dṛṣṭā devī na saṃdeho na cānyena hanūmatā

जाम्बवान् यत्र नेता स्याद् अङ्गदस्य बलेश्वरः हनूमांश् चाप्य् अधिष्ठाता न तस्य गतिर् अन्यथा ॥

jāmbavān yatra netā syād aṅgadasya baleśvaraḥ hanūmāṃś cāpy adhiṣṭhātā na tasya gatir anyathā

सौमित्रे पश्य तत्त्वतः अभिगम्य यथा सर्वे पिबन्ति मधु वानराः न चाप्य् अदृष्ट्वा वैदेहीं विश्रुताः पुरुषर्षभ वनं दत्त वरं दिव्यं धर्षयेयुर् वनौकसः ॥

saumitre paśya tattvataḥ abhigamya yathā sarve pibanti madhu vānarāḥ na cāpy adṛṣṭvā vaidehīṃ viśrutāḥ puruṣarṣabha vanaṃ datta varaṃ divyaṃ dharṣayeyur vanaukasaḥ

प्रीतोऽस्मि सौम्य यद् भुक्तं वनं तैः कृतकर्मभिः मर्षितं मर्षणीयं च चेष्टितं कृतकर्मणाम् ॥

prīto 'smi saumya yad bhuktaṃ vanaṃ taiḥ kṛtakarmabhiḥ marṣitaṃ marṣaṇīyaṃ ca ceṣṭitaṃ kṛtakarmaṇām

इच्छामि शीघ्रं हनुमत्प्रधानान् शाखामृगांस् तान् मृगराजदर्पान् द्रष्टुं कृतार्थान् सह राघवाभ्यां श्रोतुं च सीताधिगमे प्रयत्नम् ॥

icchāmi śīghraṃ hanumatpradhānān śākhāmṛgāṃs tān mṛgarājadarpān draṣṭuṃ kṛtārthān saha rāghavābhyāṃ śrotuṃ ca sītādhigame prayatnam

सौम्य रोषो न कर्तव्यो यद् एभिर् अभिवारितः अज्ञानाद् रक्षिभिः क्रोधाद् भवन्तः प्रतिषेधिताः युवराजस् त्वम् ईशश् च वनस्यास्य महाबल मौर्ख्यात् पूर्वं कृतो दोषस् तद् भवान् क्षन्तुम् अर्हति ॥

saumya roṣo na kartavyo yad ebhir abhivāritaḥ ajñānād rakṣibhiḥ krodhād bhavantaḥ pratiṣedhitāḥ yuvarājas tvam īśaś ca vanasyāsya mahābala maurkhyāt pūrvaṃ kṛto doṣas tad bhavān kṣantum arhati

आख्यातं हि मया गत्वा पितृव्यस्य तवानघ इहोपयानं सर्वेषाम् एतेषां वनचारिणाम् स त्वदागमनं श्रुत्वा सहैभिर् हरियूथपैः प्रहृष्टो न तु रुष्टोऽसौ वनं श्रुत्वा प्रधर्षितम् … शीघ्रं प्रेषय सर्वांस् तान् इति होवाच पार्थिवः ॥

ākhyātaṃ hi mayā gatvā pitṛvyasya tavānagha ihopayānaṃ sarveṣām eteṣāṃ vanacāriṇām sa tvadāgamanaṃ śrutvā sahaibhir hariyūthapaiḥ prahṛṣṭo na tu ruṣṭo 'sau vanaṃ śrutvā pradharṣitam … śīghraṃ preṣaya sarvāṃs tān iti hovāca pārthivaḥ

शङ्के श्रुतोऽयं वृत्तान्तो रामेण हरियूथपाः तत् क्षमं नेह नः स्थातुं कृते कार्ये परंतपाः पीत्वा मधु यथाकामं विश्रान्ता वनचारिणः किं शेषं गमनं तत्र सुग्रीवो यत्र मे गुरुः ॥

śaṅke śruto 'yaṃ vṛttānto rāmeṇa hariyūthapāḥ tat kṣamaṃ neha naḥ sthātuṃ kṛte kārye paraṃtapāḥ pītvā madhu yathākāmaṃ viśrāntā vanacāriṇaḥ kiṃ śeṣaṃ gamanaṃ tatra sugrīvo yatra me guruḥ

सर्वे यथा मां वक्ष्यन्ति समेत्य हरियूथपाः तथास्मि कर्ता कर्तव्ये भवद्भिः परवान् अहम् नाज्ञापयितुम् ईशोऽहं युवराजोऽस्मि यद्य् अपि अयुक्तं कृतकर्माणो यूयं धर्षयितुं मया ॥

sarve yathā māṃ vakṣyanti sametya hariyūthapāḥ tathāsmi kartā kartavye bhavadbhiḥ paravān aham nājñāpayitum īśo 'haṃ yuvarājo 'smi yady api ayuktaṃ kṛtakarmāṇo yūyaṃ dharṣayituṃ mayā

एवं वक्ष्यति को राजन् प्रभुः सन् वानरर्षभ ऐश्वर्यमदमत्तो हि सर्वोऽहम् इति मन्यते ॥

evaṃ vakṣyati ko rājan prabhuḥ san vānararṣabha aiśvaryamadamatto hi sarvo 'ham iti manyate

तव चेदं सुसदृशं वाक्यं नान्यस्य कस्य चित् संनतिर् हि तवाख्याति भविष्यच् छुभभाग्यताम् ॥

tava cedaṃ susadṛśaṃ vākyaṃ nānyasya kasya cit saṃnatir hi tavākhyāti bhaviṣyac chubhabhāgyatām

सर्वे वयम् अपि प्राप्तास् तत्र गन्तुं कृतक्षणाः स यत्र हरिवीराणां सुग्रीवः पतिर् अव्ययः त्वया ह्य् अनुक्तैर् हरिभिर् नैव शक्यं पदात् पदम् क्व चिद् गन्तुं हरिश्रेष्ठ ब्रूमः सत्यम् इदं तु ते ॥

sarve vayam api prāptās tatra gantuṃ kṛtakṣaṇāḥ sa yatra harivīrāṇāṃ sugrīvaḥ patir avyayaḥ tvayā hy anuktair haribhir naiva śakyaṃ padāt padam kva cid gantuṃ hariśreṣṭha brūmaḥ satyam idaṃ tu te

बाढं गच्छाम ॥

bāḍhaṃ gacchāma

समाश्वसिहि भद्रं ते दृष्टा देवी न संशयः नागन्तुम् इह शक्यं तैर् अतीते समये हि नः ॥

samāśvasihi bhadraṃ te dṛṣṭā devī na saṃśayaḥ nāgantum iha śakyaṃ tair atīte samaye hi naḥ

कौसल्या सुप्रजा राम समाश्वसिहि सुव्रत … हनूमति हि सिद्धिश् च मतिश् च मतिसत्तम व्यवसायश् च वीर्यं च सूर्ये तेज इव ध्रुवम् … मा भूश् चिन्ता समायुक्तः संप्रत्य् अमितविक्रम ॥

kausalyā suprajā rāma samāśvasihi suvrata … hanūmati hi siddhiś ca matiś ca matisattama vyavasāyaś ca vīryaṃ ca sūrye teja iva dhruvam … mā bhūś cintā samāyuktaḥ saṃpraty amitavikrama

हनूमांश् च महाबाहुः प्रणम्य शिरसा ततः ।
नियताम् अक्षतां देवीं राघवाय न्यवेदयत् ॥

hanūmāṃś ca mahābāhuḥ praṇamya śirasā tataḥ
niyatām akṣatāṃ devīṃ rāghavāya nyavedayat

कृतं हनुमता कार्यं सुमहद् भुवि दुष्करम् मनसापि यद् अन्येन न शक्यं धरणीतले न हि तं परिपश्यामि यस् तरेत महार्णवम् अन्यत्र गरुणाद् वायोर् अन्यत्र च हनूमतः ॥

kṛtaṃ hanumatā kāryaṃ sumahad bhuvi duṣkaram manasāpi yad anyena na śakyaṃ dharaṇītale na hi taṃ paripaśyāmi yas tareta mahārṇavam anyatra garuṇād vāyor anyatra ca hanūmataḥ

यो हि भृत्यो नियुक्तः सन् भर्त्रा कर्मणि दुष्करे कुर्यात् तदनुरागेण तम् आहुः पुरुषोत्तमम् … तन्नियोगे नियुक्तेन कृतं कृत्यं हनूमता … सुग्रीवश् चापि तोषितः ॥

yo hi bhṛtyo niyuktaḥ san bhartrā karmaṇi duṣkare kuryāt tadanurāgeṇa tam āhuḥ puruṣottamam … tanniyoge niyuktena kṛtaṃ kṛtyaṃ hanūmatā … sugrīvaś cāpi toṣitaḥ

अहं च रघुवंशश् च लक्ष्मणश् च महाबलः वैदेह्या दर्शनेनाद्य धर्मतः परिरक्षिताः ॥

ahaṃ ca raghuvaṃśaś ca lakṣmaṇaś ca mahābalaḥ vaidehyā darśanenādya dharmataḥ parirakṣitāḥ

इदं तु मम दीनस्य मनो भूयः प्रकर्षति ।
यद् इहास्य प्रियाख्यातुर् न कुर्मि सदृशं प्रियम् ।
एष सर्वस्वभूतस् तु परिष्वङ्गो हनूमतः ।
मया कालम् इमं प्राप्य दत्तस् तस्य महात्मनः ॥

idaṃ tu mama dīnasya mano bhūyaḥ prakarṣati
yad ihāsya priyākhyātur na kurmi sadṛśaṃ priyam
eṣa sarvasvabhūtas tu pariṣvaṅgo hanūmataḥ
mayā kālam imaṃ prāpya dattas tasya mahātmanaḥ

सर्वथा सुकृतं तावत् सीतायाः परिमार्गणम् सागरं तु समासाद्य पुनर् नष्टं मनो मम कथं नाम समुद्रस्य दुष्पारस्य महाम्भसः हरयो दक्षिणं पारं गमिष्यन्ति समाहिताः ॥

sarvathā sukṛtaṃ tāvat sītāyāḥ parimārgaṇam sāgaraṃ tu samāsādya punar naṣṭaṃ mano mama kathaṃ nāma samudrasya duṣpārasya mahāmbhasaḥ harayo dakṣiṇaṃ pāraṃ gamiṣyanti samāhitāḥ

किं त्वं संतप्यसे वीर यथान्यः प्राकृतस् तथा मैवं भूस् त्यज संतापं कृतघ्न इव सौहृदम् ॥

kiṃ tvaṃ saṃtapyase vīra yathānyaḥ prākṛtas tathā maivaṃ bhūs tyaja saṃtāpaṃ kṛtaghna iva sauhṛdam

समुद्रं लङ्घयित्वा तु महानक्रसमाकुलम् लङ्काम् आरोहयिष्यामो हनिष्यामश् च ते रिपुम् … सेतुर् अत्र यथा वध्येद् यथा पश्येम तां पुरीम् तस्य राक्षसराजस्य तथा त्वं कुरु राघव ॥

samudraṃ laṅghayitvā tu mahānakrasamākulam laṅkām ārohayiṣyāmo haniṣyāmaś ca te ripum … setur atra yathā vadhyed yathā paśyema tāṃ purīm tasya rākṣasarājasya tathā tvaṃ kuru rāghava

अचिराद् द्रक्ष्यसे सीतां तीर्त्वा सागरम् अक्षयम् तद् अलं शोकम् आलम्ब्य क्रोधम् आलम्ब भूपते ॥

acirād drakṣyase sītāṃ tīrtvā sāgaram akṣayam tad alaṃ śokam ālambya krodham ālamba bhūpate

तरसा सेतुबन्धेन सागरोच्छोषणेन वा सर्वथा सुसमर्थोऽस्मि सागरस्यास्य लङ्घने कति दुर्गाणि दुर्गाया लङ्कायास् तद् ब्रवीहि मे ज्ञातुम् इच्छामि तत् सर्वं दर्शनाद् इव वानर ॥

tarasā setubandhena sāgarocchoṣaṇena vā sarvathā susamartho 'smi sāgarasyāsya laṅghane kati durgāṇi durgāyā laṅkāyās tad bravīhi me jñātum icchāmi tat sarvaṃ darśanād iva vānara

श्रूयतां सर्वम् आख्यास्ये दुर्गकर्मविधानतः गुप्ता पुरी यथा लङ्का रक्षिता च यथा बलैः … दृढबद्धकवाटानि महापरिघवन्ति च द्वाराणि विपुलान्य् अस्याश् चत्वारि सुमहान्ति च ॥

śrūyatāṃ sarvam ākhyāsye durgakarmavidhānataḥ guptā purī yathā laṅkā rakṣitā ca yathā balaiḥ … dṛḍhabaddhakavāṭāni mahāparighavanti ca dvārāṇi vipulāny asyāś catvāri sumahānti ca

सौवर्णश् च महांस् तस्याः प्राकारो दुष्प्रधर्षणः मणिविद्रुमवैदूर्यमुक्ताविचरितान्तरः सर्वतश् च महाभीमाः शीततोया महाशुभाः अगाधा ग्राहवत्यश् च परिखा मीनसेविताः ॥

sauvarṇaś ca mahāṃs tasyāḥ prākāro duṣpradharṣaṇaḥ maṇividrumavaidūryamuktāvicaritāntaraḥ sarvataś ca mahābhīmāḥ śītatoyā mahāśubhāḥ agādhā grāhavatyaś ca parikhā mīnasevitāḥ

ते मया संक्रमा भग्नाः परिखाश् चावपूरिताः दग्धा च नगरी लङ्का प्राकाराश् चावसादिताः येन केन तु मार्गेण तराम वरुणालयम् हतेति नगरी लङ्कां वानरैर् अवधार्यताम् ॥

te mayā saṃkramā bhagnāḥ parikhāś cāvapūritāḥ dagdhā ca nagarī laṅkā prākārāś cāvasāditāḥ yena kena tu mārgeṇa tarāma varuṇālayam hateti nagarī laṅkāṃ vānarair avadhāryatām

अङ्गदो द्विविदो मैन्दो जाम्बवान् पनसो नलः नीलः सेनापतिश् चैव बलशेषेण किं तव … एवम् आज्ञापय क्षिप्रं बलानां सर्वसंग्रहम् मुहूर्तेन तु युक्तेन प्रस्थानम् अभिरोचय ॥

aṅgado dvivido maindo jāmbavān panaso nalaḥ nīlaḥ senāpatiś caiva balaśeṣeṇa kiṃ tava … evam ājñāpaya kṣipraṃ balānāṃ sarvasaṃgraham muhūrtena tu yuktena prasthānam abhirocaya

यां निवेदयसे लङ्कां पुरीं भीमस्य रक्षसः क्षिप्रम् एनां वधिष्यामि सत्यम् एतद् ब्रवीमि ते ॥

yāṃ nivedayase laṅkāṃ purīṃ bhīmasya rakṣasaḥ kṣipram enāṃ vadhiṣyāmi satyam etad bravīmi te