Sources

The sleeper falls

Valmiki · Yuddha Kanda
6.61.1–6.67.179 (CrEd 6.49.1–6.55.129)

Kumbhakarna, Ravana's giant brother, steps over Lanka's rampart, and the vanara army breaks before him until Angada rallies it. He carries off Sugriva, who tears off his ears and nose and escapes; maddened by blood, the giant devours friend and foe alike. Rama cuts off his arms and feet with the Vayavya and Aindra weapons, and with Indra's arrow takes off his head.

Sanskrit · English·Translation: Raam Leela

Show

Part 1

The mountain on foot

Valmiki 6.61.1–38; 6.65.53–6.67.83 (CrEd 6.49.1–36; 6.53.46–6.55.64)

॥ 6.61.1–4 ॥

CrEd 6.49.1–4

silent moment

॥ 6.61.5, 7 ॥

CrEd 6.49.5, 7

condensed from 6.61.5, 7

Rama

Sanskrit

कोऽसौ पर्वतसंकाशः किरीटी हरिलोचनः लङ्कायां दृश्यते वीरः सविद्युद् इव तोयदः … न मयैवंविधं भूतं दृष्टपूर्वं कदा चन ॥

ko 'sau parvatasaṃkāśaḥ kirīṭī harilocanaḥ laṅkāyāṃ dṛśyate vīraḥ savidyud iva toyadaḥ … na mayaivaṃvidhaṃ bhūtaṃ dṛṣṭapūrvaṃ kadā cana

English

Who is he, like a mountain,
crowned, with tawny eyes,
the hero seen in Lanka
like a cloud lit with lightning?
Such a being as this
I have never seen before.

॥ 6.61.9 ॥

CrEd 6.49.9

Vibhishana

Sanskrit

येन वैवस्वतो युद्धे वासवश् च पराजितः सैष विश्रवसः पुत्रः कुम्भकर्णः प्रतापवान् ॥

yena vaivasvato yuddhe vāsavaś ca parājitaḥ saiṣa viśravasaḥ putraḥ kumbhakarṇaḥ pratāpavān

English

He by whom Vaivasvata in battle
and Vasava were overcome:
this is the son of Vishravas,
Kumbhakarna, the mighty.

॥ 6.61.33 ॥

CrEd 6.49.31

Vibhishana

Sanskrit

उच्यन्तां वानराः सर्वे यन्त्रम् एतत् समुच्छ्रितम् इति विज्ञाय हरयो भविष्यन्तीह निर्भयाः ॥

ucyantāṃ vānarāḥ sarve yantram etat samucchritam iti vijñāya harayo bhaviṣyantīha nirbhayāḥ

English

Let all the vanaras be told:
“This is a machine, raised high.”
Knowing this, the monkeys
will stand here without fear.

॥ 6.61.34–38 ॥

CrEd 6.49.32–36

silent moment

॥ 6.65.53–56; 6.66.2–3 ॥

CrEd 6.53.46–49; 6.54.1–2

Valmikiverse caption

Sanskrit

स लङ्घयित्वा प्राकारं पद्भ्यां पर्वतसंनिभः ।
ददर्शाभ्रघनप्रख्यं वानरानीकम् अद्भुतम् ।
ते दृष्ट्वा राक्षसश्रेष्ठं वानराः पर्वतोपमम् ।
वायुनुन्ना इव घना ययुः सर्वा दिशस् तदा ।
तद् वानरानीकम् अतिप्रचण्डं दिशो द्रवद् भिन्नम् इवाभ्रजालम् ।
स कुम्भकर्णः समवेक्ष्य हर्षान् ननाद भूयो घनवद् घनाभः ।
ते तस्य घोरं निनदं निशम्य यथा निनादं दिवि वारिदस्य ।
पेतुर् धरण्यां बहवः प्लवंगा निकृत्तमूला इव सालवृक्षाः ।
स ननाद महानादं समुद्रम् अभिनादयन् ।
जनयन्न् इव निर्घातान् विधमन्न् इव पर्वतान् ।
तम् अवध्यं मघवता यमेन वरुणेन च ।
प्रेक्ष्य भीमाक्षम् आयान्तं वानरा विप्रदुद्रुवुः ॥

sa laṅghayitvā prākāraṃ padbhyāṃ parvatasaṃnibhaḥ
dadarśābhraghanaprakhyaṃ vānarānīkam adbhutam
te dṛṣṭvā rākṣasaśreṣṭhaṃ vānarāḥ parvatopamam
vāyununnā iva ghanā yayuḥ sarvā diśas tadā
tad vānarānīkam atipracaṇḍaṃ diśo dravad bhinnam ivābhrajālam
sa kumbhakarṇaḥ samavekṣya harṣān nanāda bhūyo ghanavad ghanābhaḥ
te tasya ghoraṃ ninadaṃ niśamya yathā ninādaṃ divi vāridasya
petur dharaṇyāṃ bahavaḥ plavaṃgā nikṛttamūlā iva sālavṛkṣāḥ
sa nanāda mahānādaṃ samudram abhinādayan
janayann iva nirghātān vidhamann iva parvatān
tam avadhyaṃ maghavatā yamena varuṇena ca
prekṣya bhīmākṣam āyāntaṃ vānarā vipradudruvuḥ

English

He stepped over the rampart
on foot, like a mountain,
and saw the vanara host, a wonder,
massed like banks of cloud.
Seeing that best of rakshasas,
a mountain in his form,
like clouds before the wind
the vanaras fled to every quarter.
That fierce vanara host
running, broken like a net of cloud,
Kumbhakarna saw, and for joy
roared again, cloud-dark, like a cloud.
Hearing that dreadful roar of his,
like a rain cloud’s roar in the sky,
many monkeys fell to the earth
like sal trees cut at the root.
He roared a mighty roar
and made the ocean roar,
as if loosing thunderclaps,
as if shattering mountains.
Him whom Maghavan could not slay,
nor Yama, nor Varuna,
seeing him come, terrible-eyed,
the vanaras fled.

॥ 6.66.5 ॥

CrEd 6.54.4

Angada

Sanskrit

आत्मानम् अत्र विस्मृत्य वीर्याण्य् अभिजनानि च क्व गच्छत भयत्रस्ताः प्राकृता हरयो यथा ॥

ātmānam atra vismṛtya vīryāṇy abhijanāni ca kva gacchata bhayatrastāḥ prākṛtā harayo yathā

English

Forgetting yourselves here,
your valour and your birth,
where are you going, struck with fear,
like common monkeys?

॥ 6.66.6–7 ॥

CrEd 6.54.5–6

condensed from 6.66.6–7

Angada

Sanskrit

साधु सौम्या निवर्तध्वं किं प्राणान् परिरक्षथ नालं युद्धाय वै रक्षो महतीयं विभीषिकाः … विक्रमाद् विधमिष्यामो निवर्तध्वं प्लवंगमाः ॥

sādhu saumyā nivartadhvaṃ kiṃ prāṇān parirakṣatha nālaṃ yuddhāya vai rakṣo mahatīyaṃ vibhīṣikāḥ … vikramād vidhamiṣyāmo nivartadhvaṃ plavaṃgamāḥ

English

Come, good friends, turn back!
Why guard your lives?
This rakshasa is no match in battle;
it is a great bogey.
By valour we will scatter it:
turn back, you vanaras!

॥ 6.66.8–17 ॥

CrEd 6.54.7–15

silent moment

॥ 6.66.25–26ab ॥

CrEd 6.54.22

Angada

Sanskrit

शयामहे वा निहताः पृथिव्याम् अल्पजीविताः दुष्प्रापं ब्रह्मलोकं वा प्राप्नुमो युधि सूदिताः संप्राप्नुयामः कीर्तिं वा निहत्य शत्रुम् आहवे ॥

śayāmahe vā nihatāḥ pṛthivyām alpajīvitāḥ duṣprāpaṃ brahmalokaṃ vā prāpnumo yudhi sūditāḥ saṃprāpnuyāmaḥ kīrtiṃ vā nihatya śatrum āhave

English

Either we lie slain on the earth,
our lives cut short,
or, struck down in battle,
reach Brahma’s world, hard to win,
or we shall win glory,
slaying the foe in war.

॥ 6.66.27 ॥

CrEd 6.54.23

Angada

Sanskrit

न कुम्भकर्णः काकुत्स्थं दृष्ट्वा जीवन् गमिष्यति दीप्यमानम् इवासाद्य पतंगो ज्वलनं यथा ॥

na kumbhakarṇaḥ kākutsthaṃ dṛṣṭvā jīvan gamiṣyati dīpyamānam ivāsādya pataṃgo jvalanaṃ yathā

English

Kumbhakarna will not go back alive
once he has seen Kakutstha,
like a moth that comes
upon a blazing flame.

॥ 6.66.29–32, 34; 6.67.1–3 ॥

CrEd 6.54.25–29; 6.55.1–3

silent moment

॥ 6.67.4–8, 15–21 ॥

CrEd 6.55.4–14

silent moment

॥ 6.67.22–42 ॥

CrEd 6.55.15–34

silent moment

॥ 6.67.56 ॥

CrEd 6.55.39

Sugriva

Sanskrit

पातिताश् च त्वया वीराः कृतं कर्म सुदुष्करम् भक्षितानि च सैन्यानि प्राप्तं ते परमं यशः ॥

pātitāś ca tvayā vīrāḥ kṛtaṃ karma suduṣkaram bhakṣitāni ca sainyāni prāptaṃ te paramaṃ yaśaḥ

English

Heroes you have struck down,
a deed most hard is done;
whole troops you have devoured,
and the highest fame is yours.

॥ 6.67.57 ॥

CrEd 6.55.40

Sugriva

Sanskrit

त्यज तद् वानरानीकं प्राकृतैः किं करिष्यसि सहस्वैकं निपातं मे पर्वतस्यास्य राक्षस ॥

tyaja tad vānarānīkaṃ prākṛtaiḥ kiṃ kariṣyasi sahasvaikaṃ nipātaṃ me parvatasyāsya rākṣasa

English

Leave that vanara host:
what will you do with common folk?
Bear a single blow from me,
from this mountain, rakshasa.

॥ 6.67.59 ॥

CrEd 6.55.42

Kumbhakarna

Sanskrit

प्रजापतेस् तु पौत्रस् त्वं तथैवर्क्षरजःसुतः श्रुतपौरुषसंपन्नस् तस्माद् गर्जसि वानर ॥

prajāpates tu pautras tvaṃ tathaivarkṣarajaḥsutaḥ śrutapauruṣasaṃpannas tasmād garjasi vānara

English

Prajapati’s grandson you are,
and Riksharajas’s son;
rich in manhood far renowned,
so it is you roar, vanara.

॥ 6.67.60–62 ॥

CrEd 6.55.43–45

silent moment

॥ 6.67.63–64 ॥

CrEd 6.55.46–47

Valmikiverse caption

Sanskrit

तत् कुम्भकर्णस्य भुजप्रविद्धं शूलं शितं काञ्चनदामजुष्टम् ।
क्षिप्रं समुत्पत्य निगृह्य दोर्भ्यां बभञ्ज वेगेन सुतोऽनिलस्य ।
कृतं भारसहस्रस्य शूलं कालायसं महत् ।
बभञ्ज जनौम् आरोप्य प्रहृष्टः प्लवगर्षभः ॥

tat kumbhakarṇasya bhujapraviddhaṃ śūlaṃ śitaṃ kāñcanadāmajuṣṭam
kṣipraṃ samutpatya nigṛhya dorbhyāṃ babhañja vegena suto 'nilasya
kṛtaṃ bhārasahasrasya śūlaṃ kālāyasaṃ mahat
babhañja janaum āropya prahṛṣṭaḥ plavagarṣabhaḥ

English

That spear from Kumbhakarna’s arm,
sharp, bound with cords of gold,
leaping up, seizing it in both hands,
the Wind’s son broke with force.
The great spear of black iron,
made of a thousand loads,
he set on his knee and broke,
rejoicing, that bull among vanaras.

॥ 6.67.67–72 ॥

CrEd 6.55.48–53

silent moment

॥ 6.67.80–81ab ॥

CrEd 6.55.61–62ab

Hanuman

Sanskrit

मया तु मोक्षितस्यास्य सुग्रीवस्य महात्मनः अप्रीतिश् च भवेत् कष्टा कीर्तिनाशश् च शाश्वतः तस्मान् मुहूर्तं काङ्क्षिष्ये विक्रमं पार्थिवस्य नः ॥

mayā tu mokṣitasyāsya sugrīvasya mahātmanaḥ aprītiś ca bhavet kaṣṭā kīrtināśaś ca śāśvataḥ tasmān muhūrtaṃ kāṅkṣiṣye vikramaṃ pārthivasya naḥ

English

If I set him free, this Sugriva,
the great-souled,
bitter would be his displeasure,
and lasting the loss of his fame.
So for a while I will wait
for the valour of our king.

॥ 6.67.82–83 ॥

CrEd 6.55.63–64

silent moment

Part 2

The moth and the flame

Valmiki 6.67.85–179 (CrEd 6.55.65–129)

॥ 6.67.85 ॥

CrEd 6.55.65

silent moment

॥ 6.67.86 ॥

CrEd 6.55.66

Sugriva

Sanskrit

एवं गृहीतेन कथं नु नाम शक्यं मया संप्रति कर्तुम् अद्य तथा करिष्यामि यथा हरीणां भविष्यतीष्टं च हितं च कार्यम् ॥

evaṃ gṛhītena kathaṃ nu nāma śakyaṃ mayā saṃprati kartum adya tathā kariṣyāmi yathā harīṇāṃ bhaviṣyatīṣṭaṃ ca hitaṃ ca kāryam

English

Held fast like this, how now
can I do anything at all?
I will so act that for the vanaras
what is wished and good is done.

॥ 6.67.87–89 ॥

CrEd 6.55.67–69

Valmikiverse caption

Sanskrit

ततः कराग्रैः सहसा समेत्य राजा हरीणाम् अमरेन्द्रशत्रोः ।
नखैश् च कर्णौ दशनैश् च नासां ददंश पार्श्वेषु च कुम्भकर्णम् ।
स कुम्भकर्णो हृतकर्णनासो विदारितस् तेन विमर्दितश् च ।
रोषाभिभूतः क्षतजार्द्रगात्रः सुग्रीवम् आविध्य पिपेष भूमौ ।
स भूतले भीमबलाभिपिष्टः सुरारिभिस् तैर् अभिहन्यमानः ।
जगाम खं वेगवद् अभ्युपेत्य पुनश् च रामेण समाजगाम ॥

tataḥ karāgraiḥ sahasā sametya rājā harīṇām amarendraśatroḥ
nakhaiś ca karṇau daśanaiś ca nāsāṃ dadaṃśa pārśveṣu ca kumbhakarṇam
sa kumbhakarṇo hṛtakarṇanāso vidāritas tena vimarditaś ca
roṣābhibhūtaḥ kṣatajārdragātraḥ sugrīvam āvidhya pipeṣa bhūmau
sa bhūtale bhīmabalābhipiṣṭaḥ surāribhis tair abhihanyamānaḥ
jagāma khaṃ vegavad abhyupetya punaś ca rāmeṇa samājagāma

English

Then, closing fast with his fingertips,
the king of the vanaras, on the gods’ foe,
with nails the ears, with teeth the nose
tore, and the sides of Kumbhakarna.
Ears and nose torn away,
rent by him and crushed,
mastered by rage, his limbs wet with blood,
he whirled Sugriva and ground him on the earth.
Ground on the earth by that dread strength,
struck by those foes of the gods,
he sprang swiftly into the sky
and came once more to Rama.

॥ 6.67.90, 94–98, 101–102, 116–118, 120–123 ॥

CrEd 6.55.70–83

silent moment

॥ 6.67.129cd–130ab ॥

CrEd 6.55.85

Lakshmana

Sanskrit

नैवायं वानरान् राजन् न विजानाति राक्षसान् मत्तः शोणितगन्धेन स्वान् परांश् चैव खादति ॥

naivāyaṃ vānarān rājan na vijānāti rākṣasān mattaḥ śoṇitagandhena svān parāṃś caiva khādati

English

He knows not vanaras, king,
nor does he know rakshasas;
maddened by the smell of blood,
he devours his own and others.

॥ 6.67.130cd–132ab ॥

CrEd 6.55.86–87

Lakshmana

Sanskrit

साध्व् एनम् अधिरोहन्तु सर्वतो वानरर्षभाः यूथपाश् च यथामुख्यास् तिष्ठन्त्व् अस्य समन्ततः अप्य् अयं दुर्मतिः काले गुरुभारप्रपीडितः प्रपतन् राक्षसो भूमौ नान्यान् हन्यात् प्लवंगमान् ॥

sādhv enam adhirohantu sarvato vānararṣabhāḥ yūthapāś ca yathāmukhyās tiṣṭhantv asya samantataḥ apy ayaṃ durmatiḥ kāle gurubhāraprapīḍitaḥ prapatan rākṣaso bhūmau nānyān hanyāt plavaṃgamān

English

Well that the vanara bulls should climb him
from every side;
let the troop leaders, the foremost,
stand all around him.
Then perhaps, in time, this evil-minded one,
crushed by the heavy load,
the rakshasa, falling to the earth,
may kill no other monkeys.

॥ 6.67.132cd–134ab ॥

CrEd 6.55.88–89

silent moment

॥ 6.67.134cd–135ab, 137–144 ॥

CrEd 6.55.90–98

silent moment

॥ 6.67.146 ॥

CrEd 6.55.100

Rama

Sanskrit

आगच्छ रक्षोऽधिप मा विषादम् अवस्थितोऽहं प्रगृहीतचापः अवेहि मां शक्रसपत्न रामम् अयं मुहूर्ताद् भविता विचेताः ॥

āgaccha rakṣo'dhipa mā viṣādam avasthito 'haṃ pragṛhītacāpaḥ avehi māṃ śakrasapatna rāmam ayaṃ muhūrtād bhavitā vicetāḥ

English

Come, lord of the rakshasas, do not despair;
here I stand, my bow in hand.
Know me, foe of Shakra: I am Rama.
In a moment you will lie senseless.

॥ 6.67.147–148 ॥

CrEd 6.55.101–102

silent moment

॥ 6.67.149 ॥

CrEd 6.55.103

Kumbhakarna

Sanskrit

नाहं विराधो विज्ञेयो न कबन्धः खरो न च न वाली न च मारीचः कुम्भकर्णोऽहम् आगतः ॥

nāhaṃ virādho vijñeyo na kabandhaḥ kharo na ca na vālī na ca mārīcaḥ kumbhakarṇo 'ham āgataḥ

English

Not Viradha am I, know this,
nor Kabandha, nor Khara,
not Vali, nor Maricha:
Kumbhakarna, I, have come.

॥ 6.67.150 ॥

CrEd 6.55.104

Kumbhakarna

Sanskrit

पश्य मे मुद्गरं घोरं सर्वकालायसं महत् अनेन निर्जिता देवा दानवाश् च मया पुरा ॥

paśya me mudgaraṃ ghoraṃ sarvakālāyasaṃ mahat anena nirjitā devā dānavāś ca mayā purā

English

See my club, the terrible,
great, all black iron;
with this I conquered the gods
and the danavas of old.

॥ 6.67.151 ॥

CrEd 6.55.105

Kumbhakarna

Sanskrit

विकर्णनास इति मां नावज्ञातुं त्वम् अर्हसि स्वल्पापि हि न मे पीडा कर्णनासाविनाशनात् ॥

vikarṇanāsa iti māṃ nāvajñātuṃ tvam arhasi svalpāpi hi na me pīḍā karṇanāsāvināśanāt

English

“Earless, noseless,” thinking so,
you must not scorn me;
not the least pain is mine
from the loss of ears and nose.

॥ 6.67.152 ॥

CrEd 6.55.106

Kumbhakarna

Sanskrit

दर्शयेक्ष्वाकुशार्दूल वीर्यं गात्रेषु मे लघु ततस् त्वां भक्षयिष्यामि दृष्टपौरुषविक्रमम् ॥

darśayekṣvākuśārdūla vīryaṃ gātreṣu me laghu tatas tvāṃ bhakṣayiṣyāmi dṛṣṭapauruṣavikramam

English

Tiger of the Ikshvakus, show
your valour on my limbs, and quickly;
then I will devour you,
your manhood and prowess seen.

॥ 6.67.153–156 ॥

CrEd 6.55.107–110

silent moment

॥ 6.67.157–163 ॥

CrEd 6.55.111–117

Valmikiverse caption

Sanskrit

वायव्यम् आदाय ततो वरास्त्रं रामः प्रचिक्षेप निशाचराय ।
समुद्गरं तेन जहार बाहुं स कृत्तबाहुस् तुमुलं ननाद ।
स तस्य बाहुर् गिरिशृङ्गकल्पः समुद्गरो राघवबाणकृत्तः ।
पपात तस्मिन् हरिराजसैन्ये जघान तां वानरवाहिनीं च ।
ते वानरा भग्नहतावशेषाः पर्यन्तम् आश्रित्य तदा विषण्णाः ।
प्रवेपिताङ्गा ददृशुः सुघोरं नरेन्द्ररक्षोऽधिपसंनिपातम् ।
स कुम्भकर्णोऽस्त्रनिकृत्तबाहुर् महान् निकृत्ताग्र इवाचलेन्द्रः ।
उत्पाटयाम् आस करेण वृक्षं ततोऽभिदुद्राव रणे नरेन्द्रम् ।
तं तस्य बाहुं सह सालवृक्षं समुद्यतं पन्नगभोगकल्पम् ।
ऐन्द्रास्त्रयुक्तेन जहार रामो बाणेन जाम्बूनदचित्रितेन ।
स कुम्भकर्णस्य भुजो निकृत्तः पपात भूमौ गिरिसंनिकाशः ।
विवेष्टमानो निजघान वृक्षाञ् शैलाञ् शिलावानरराक्षसांश् च ।
तं छिन्नबाहुं समवेक्ष्य रामः समापतन्तं सहसा नदन्तम् ।
द्वाव् अर्धचन्द्रौ निशितौ प्रगृह्य चिच्छेद पादौ युधि राक्षसस्य ॥

vāyavyam ādāya tato varāstraṃ rāmaḥ pracikṣepa niśācarāya
samudgaraṃ tena jahāra bāhuṃ sa kṛttabāhus tumulaṃ nanāda
sa tasya bāhur giriśṛṅgakalpaḥ samudgaro rāghavabāṇakṛttaḥ
papāta tasmin harirājasainye jaghāna tāṃ vānaravāhinīṃ ca
te vānarā bhagnahatāvaśeṣāḥ paryantam āśritya tadā viṣaṇṇāḥ
pravepitāṅgā dadṛśuḥ sughoraṃ narendrarakṣo'dhipasaṃnipātam
sa kumbhakarṇo 'stranikṛttabāhur mahān nikṛttāgra ivācalendraḥ
utpāṭayām āsa kareṇa vṛkṣaṃ tato 'bhidudrāva raṇe narendram
taṃ tasya bāhuṃ saha sālavṛkṣaṃ samudyataṃ pannagabhogakalpam
aindrāstrayuktena jahāra rāmo bāṇena jāmbūnadacitritena
sa kumbhakarṇasya bhujo nikṛttaḥ papāta bhūmau girisaṃnikāśaḥ
viveṣṭamāno nijaghāna vṛkṣāñ śailāñ śilāvānararākṣasāṃś ca
taṃ chinnabāhuṃ samavekṣya rāmaḥ samāpatantaṃ sahasā nadantam
dvāv ardhacandrau niśitau pragṛhya ciccheda pādau yudhi rākṣasasya

English

Then taking the wind-god’s great weapon,
Rama loosed it at the night-ranger;
with it he took the arm and club together,
and armless, the giant roared a tumult.
That arm of his, like a mountain peak,
club and all, cut by Raghava’s arrow,
fell upon the vanara king’s host
and slew that vanara army.
The vanaras left, broken and struck,
drew to the edge, downcast,
and with trembling limbs beheld the dread
clash of the lord of men and the rakshasa lord.
Kumbhakarna, his arm cut by the weapon,
like a great mountain shorn of its peak,
tore up a tree with his hand
and rushed in battle at the lord of men.
That arm of his, with the sal tree,
raised high like a serpent’s coils,
Rama took off with an Aindra-charged
arrow, inlaid with river gold.
Kumbhakarna’s severed arm
fell to the earth like a mountain,
and writhing, crushed trees and rocks,
boulders, vanaras and rakshasas.
Seeing him, his arms cut off,
rushing on him, suddenly roaring,
Rama took two sharp crescent arrows
and cut off the rakshasa’s feet in battle.

॥ 6.67.165–166 ॥

CrEd 6.55.118–119

silent moment

॥ 6.67.167–170 ॥

CrEd 6.55.120–123

Valmikiverse caption

Sanskrit

अथाददे सूर्यमरीचिकल्पं स ब्रह्मदण्डान्तककालकल्पम् ।
अरिष्टम् ऐन्द्रं निशितं सुपुङ्खं रामः शरं मारुततुल्यवेगम् ।
तं वज्रजाम्बूनदचारुपुङ्खं प्रदीप्तसूर्यज्वलनप्रकाशम् ।
महेन्द्रवज्राशनितुल्यवेगं रामः प्रचिक्षेप निशाचराय ।
स सायको राघवबाहुचोदितो दिशः स्वभासा दश संप्रकाशयन् ।
विधूमवैश्वानरदीप्तदर्शनो जगाम शक्राशनितुल्यविक्रमः ।
स तन् महापर्वतकूटसंनिभं विवृत्तदंष्ट्रं चलचारुकुण्डलम् ।
चकर्त रक्षोऽधिपतेः शिरस् तदा यथैव वृत्रस्य पुरा पुरंदरः ॥

athādade sūryamarīcikalpaṃ sa brahmadaṇḍāntakakālakalpam
ariṣṭam aindraṃ niśitaṃ supuṅkhaṃ rāmaḥ śaraṃ mārutatulyavegam
taṃ vajrajāmbūnadacārupuṅkhaṃ pradīptasūryajvalanaprakāśam
mahendravajrāśanitulyavegaṃ rāmaḥ pracikṣepa niśācarāya
sa sāyako rāghavabāhucodito diśaḥ svabhāsā daśa saṃprakāśayan
vidhūmavaiśvānaradīptadarśano jagāma śakrāśanitulyavikramaḥ
sa tan mahāparvatakūṭasaṃnibhaṃ vivṛttadaṃṣṭraṃ calacārukuṇḍalam
cakarta rakṣo'dhipateḥ śiras tadā yathaiva vṛtrasya purā puraṃdaraḥ

English

Then Rama took up an arrow like the sun’s rays,
like Brahma’s rod, like Time the ender,
unfailing, Indra’s, sharp and fair-feathered,
swift as the wind.
That arrow, its feathers lovely with diamond and gold,
bright as the blazing sun and fire,
swift as great Indra’s thunderbolt,
Rama loosed at the night-ranger.
Sped by Raghava’s arm, the arrow,
lighting the ten directions with its own light,
blazing to the sight like a smokeless fire,
flew, mighty as Shakra’s thunderbolt.
That head, like the peak of a great mountain,
tusks bared, fair earrings swinging,
it cut from the lord of rakshasas then,
as Purandara once cut Vritra’s.

॥ 6.67.172–173 ॥

CrEd 6.55.124–125

silent moment

॥ 6.67.174–175, 178–179 ॥

CrEd 6.55.126–129

silent moment