The poem remains

अनागतं च यत् किं चिद् रामस्य वसुधातले ।
तच् चकारोत्तरे काव्ये वाल्मीकिर् भगवान् ऋषिः ॥

anāgataṃ ca yat kiṃ cid rāmasya vasudhātale
tac cakārottare kāvye vālmīkir bhagavān ṛṣiḥ

विसृज्य लक्ष्मणं रामो दुःखशोकसमन्वितः ।
पुरोधसं मन्त्रिणश् च नैगमांश् चेदम् अब्रवीत् ॥

visṛjya lakṣmaṇaṃ rāmo duḥkhaśokasamanvitaḥ
purodhasaṃ mantriṇaś ca naigamāṃś cedam abravīt

तच् छ्रुत्वा राघवेणोक्तं सर्वाः प्रकृतयो भृशम् ।
मूर्धभिः प्रणता भूमौ गतसत्त्वा इवाभवन् ।
भरतश् च विसंज्ञोऽभूच् छ्रुत्वा रामस्य भाषितम् ।
राज्यं विगर्हयाम् आस राघवं चेदम् अब्रवीत् ॥

tac chrutvā rāghaveṇoktaṃ sarvāḥ prakṛtayo bhṛśam
mūrdhabhiḥ praṇatā bhūmau gatasattvā ivābhavan
bharataś ca visaṃjño 'bhūc chrutvā rāmasya bhāṣitam
rājyaṃ vigarhayām āsa rāghavaṃ cedam abravīt

ततोऽस्य हारं चन्द्राभं मुच्य कण्ठात् स राघवः ।
वैदूर्यतरलं स्नेहाद् आबबन्धे हनूमति ॥

tato 'sya hāraṃ candrābhaṃ mucya kaṇṭhāt sa rāghavaḥ
vaidūryataralaṃ snehād ābabandhe hanūmati

एवं विनिश्चयं कृत्वा तस्मिन्न् अहनि राघवः ।
कोसलेषु कुशं वीरम् उत्तरेषु तथा लवम् ।
अभिषिञ्चन् महात्मानाव् उभाव् एव कुशीलवौ ।
रथानां तु सहस्राणि त्रीणि नागायुतानि च ।
दश चाश्वसहस्राणि एकैकस्य धनं ददौ ।
बहुरत्नौ बहुधनौ हृष्टपुष्टजनावृतौ ।
अभिषिच्य तु तौ वीरौ प्रस्थाप्य स्वपुरे तथा ।
दूतान् संप्रेषयाम् आस शत्रुघ्नाय महात्मने ॥

evaṃ viniścayaṃ kṛtvā tasminn ahani rāghavaḥ
kosaleṣu kuśaṃ vīram uttareṣu tathā lavam
abhiṣiñcan mahātmānāv ubhāv eva kuśīlavau
rathānāṃ tu sahasrāṇi trīṇi nāgāyutāni ca
daśa cāśvasahasrāṇi ekaikasya dhanaṃ dadau
bahuratnau bahudhanau hṛṣṭapuṣṭajanāvṛtau
abhiṣicya tu tau vīrau prasthāpya svapure tathā
dūtān saṃpreṣayām āsa śatrughnāya mahātmane

ततो विसृज्य राजानं वैदिशे शत्रुघातिनम् ।
जगाम त्वरितोऽयोध्यां रथेनैकेन राघवः ।
स ददर्श महात्मानं ज्वलन्तम् इव पावकम् ।
क्षौमसूक्ष्माम्बरधरं मुनिभिः सार्धम् अक्षयैः ॥

tato visṛjya rājānaṃ vaidiśe śatrughātinam
jagāma tvarito 'yodhyāṃ rathenaikena rāghavaḥ
sa dadarśa mahātmānaṃ jvalantam iva pāvakam
kṣaumasūkṣmāmbaradharaṃ munibhiḥ sārdham akṣayaiḥ

तस्य वाक्यस्य वाक्यान्ते वानराः कामरूपिणः ।
ऋक्षराक्षससंघाश् च समापेतुर् अनेकशः ।
ते रामम् अभिवाद्याहुः सर्व एव समागताः ।
तवानुगमने राजन् संप्राप्ताः स्म महायशः ॥

tasya vākyasya vākyānte vānarāḥ kāmarūpiṇaḥ
ṛkṣarākṣasasaṃghāś ca samāpetur anekaśaḥ
te rāmam abhivādyāhuḥ sarva eva samāgatāḥ
tavānugamane rājan saṃprāptāḥ sma mahāyaśaḥ

ततो वसिष्ठस् तेजस्वी सर्वं निरवशेषतः ।
चकार विधिवद् धर्म्यं महाप्रास्थानिकं विधिम् ।
ततः क्षौमाम्बरधरो ब्रह्म चावर्तयन् परम् ।
कुशान् गृहीत्वा पाणिभ्यां प्रसज्य प्रययाव् अथ ।
अव्याहरन् क्व चित् किं चिन् निश्चेष्टो निःसुखः पथि ।
निर्जगाम गृहात् तस्माद् दीप्यमानो यथांशुमान् ॥

tato vasiṣṭhas tejasvī sarvaṃ niravaśeṣataḥ
cakāra vidhivad dharmyaṃ mahāprāsthānikaṃ vidhim
tataḥ kṣaumāmbaradharo brahma cāvartayan param
kuśān gṛhītvā pāṇibhyāṃ prasajya prayayāv atha
avyāharan kva cit kiṃ cin niśceṣṭo niḥsukhaḥ pathi
nirjagāma gṛhāt tasmād dīpyamāno yathāṃśumān

रामस्य पार्श्वे सव्ये तु पद्मा श्रीः सुसमाहिता ।
दक्षिणे ह्रीर् विशालाक्षी व्यवसायस् तथाग्रतः ।
शरा नानाविधाश् चापि धनुर् आयतविग्रहम् ।
अनुव्रजन्ति काकुत्स्थं सर्वे पुरुषविग्रहाः ॥

rāmasya pārśve savye tu padmā śrīḥ susamāhitā
dakṣiṇe hrīr viśālākṣī vyavasāyas tathāgrataḥ
śarā nānāvidhāś cāpi dhanur āyatavigraham
anuvrajanti kākutsthaṃ sarve puruṣavigrahāḥ

तं यान्तम् अनुयान्ति स्म अन्तःपुरचराः स्त्रियः ।
सवृद्धबालदासीकाः सवर्षवरकिंकराः ।
सान्तःपुरश् च भरतः शत्रुघ्नसहितो ययौ ।
रामव्रतम् उपागम्य राघवं समनुव्रताः ।
ततो विप्रा महात्मानः साग्निहोत्राः समाहिताः ।
सपुत्रदाराः काकुत्स्थम् अन्वगच्छन् महामतिम् ।
मन्त्रिणो भृत्यवर्गाश् च सपुत्राः सहबान्धवाः ।
सानुगा राघवं सर्वे अन्वगच्छन् प्रहृष्टवत् ।
ततः सर्वाः प्रकृतयो हृष्टपुष्टजनावृताः ।
अनुजग्मुः प्रगच्छन्तं राघवं गुणरञ्जिताः ।
स्नातं प्रमुदितं सर्वं हृष्टपुष्पम् अनुत्तमम् ।
दृप्तं किलिकिलाशब्दैः सर्वं रामम् अनुव्रतम् ।
न तत्र कश् चिद् दीनोऽभूद् व्रीडितो वापि दुःखितः ।
हृष्टं प्रमुदितं सर्वं बभूव परमाद्भुतम् ।
द्रष्टुकामोऽथ निर्याणं राज्ञो जानपदो जनः ।
संप्राप्तः सोऽपि दृष्ट्वैव सह सर्वैर् अनुव्रतः ॥

taṃ yāntam anuyānti sma antaḥpuracarāḥ striyaḥ
savṛddhabāladāsīkāḥ savarṣavarakiṃkarāḥ
sāntaḥpuraś ca bharataḥ śatrughnasahito yayau
rāmavratam upāgamya rāghavaṃ samanuvratāḥ
tato viprā mahātmānaḥ sāgnihotrāḥ samāhitāḥ
saputradārāḥ kākutstham anvagacchan mahāmatim
mantriṇo bhṛtyavargāś ca saputrāḥ sahabāndhavāḥ
sānugā rāghavaṃ sarve anvagacchan prahṛṣṭavat
tataḥ sarvāḥ prakṛtayo hṛṣṭapuṣṭajanāvṛtāḥ
anujagmuḥ pragacchantaṃ rāghavaṃ guṇarañjitāḥ
snātaṃ pramuditaṃ sarvaṃ hṛṣṭapuṣpam anuttamam
dṛptaṃ kilikilāśabdaiḥ sarvaṃ rāmam anuvratam
na tatra kaś cid dīno 'bhūd vrīḍito vāpi duḥkhitaḥ
hṛṣṭaṃ pramuditaṃ sarvaṃ babhūva paramādbhutam
draṣṭukāmo 'tha niryāṇaṃ rājño jānapado janaḥ
saṃprāptaḥ so 'pi dṛṣṭvaiva saha sarvair anuvrataḥ

अध्यर्धयोजनं गत्वा नदीं पश्चान् मुखाश्रिताम् ।
सरयूं पुण्यसलिलां ददर्श रघुनन्दनः ॥

adhyardhayojanaṃ gatvā nadīṃ paścān mukhāśritām
sarayūṃ puṇyasalilāṃ dadarśa raghunandanaḥ

अथ तस्मिन् मुहूर्ते तु ब्रह्मा लोकपितामहः ।
सर्वैः परिवृतो देवैर् ऋषिभिश् च महात्मभिः ।
आययौ यत्र काकुत्स्थः स्वर्गाय समुपस्थितः ।
विमानशतकोटीभिर् दिव्याभिर् अभिसंवृतः ।
पपात पुष्पवृष्टिश् च वायुमुक्ता महौघवत् ॥

atha tasmin muhūrte tu brahmā lokapitāmahaḥ
sarvaiḥ parivṛto devair ṛṣibhiś ca mahātmabhiḥ
āyayau yatra kākutsthaḥ svargāya samupasthitaḥ
vimānaśatakoṭībhir divyābhir abhisaṃvṛtaḥ
papāta puṣpavṛṣṭiś ca vāyumuktā mahaughavat

तस्मिंस् तूर्यशताकीर्णे गन्धर्वाप्सरसंकुले ।
सरयूसलिलं रामः पद्भ्यां समुपचक्रमे ॥

tasmiṃs tūryaśatākīrṇe gandharvāpsarasaṃkule
sarayūsalilaṃ rāmaḥ padbhyāṃ samupacakrame

पितामहवचः श्रुत्वा विनिश्चित्य महामतिः ।
विवेश वैष्णवं तेजः सशरीरः सहानुजः ॥

pitāmahavacaḥ śrutvā viniścitya mahāmatiḥ
viveśa vaiṣṇavaṃ tejaḥ saśarīraḥ sahānujaḥ

तथोक्तवति देवेशे गोप्रतारम् उपागताः ।
भेजिरे सरयूं सर्वे हर्षपूर्णाश्रुविक्लवाः ।
अवगाह्य जलं यो यः प्राणी ह्य् आसीत् प्रहृष्टवत् ।
मानुषं देहम् उत्सृज्य विमानं सोऽध्यरोहत ॥

tathoktavati deveśe gopratāram upāgatāḥ
bhejire sarayūṃ sarve harṣapūrṇāśruviklavāḥ
avagāhya jalaṃ yo yaḥ prāṇī hy āsīt prahṛṣṭavat
mānuṣaṃ deham utsṛjya vimānaṃ so 'dhyarohata

तथा स्वर्गगतं सर्वं कृत्वा लोकगुरुर् दिवम् ।
जगाम त्रिदशैः सार्धं हृष्टैर् हृष्टो महामतिः ॥

tathā svargagataṃ sarvaṃ kṛtvā lokagurur divam
jagāma tridaśaiḥ sārdhaṃ hṛṣṭair hṛṣṭo mahāmatiḥ

एतावद् एव आख्यानं सोत्तरं ब्रह्मपूजितम् ।
रामायणम् इति ख्यातं मुख्यं वाल्मीकिना कृतम् ॥

etāvad eva ākhyānaṃ sottaraṃ brahmapūjitam
rāmāyaṇam iti khyātaṃ mukhyaṃ vālmīkinā kṛtam