Shurpanakha's taunt

जनस्थानस्थिता राजन् राक्षसा बहवो हताः खरश् च निहतः संख्ये कथंचिद् अहम् आगतः ॥

janasthānasthitā rājan rākṣasā bahavo hatāḥ kharaś ca nihataḥ saṃkhye kathaṃcid aham āgataḥ

न हि रामो दशग्रीव शक्यो जेतुं रणे त्वया … अयम् अस्य वधोपायस् तद् एकमनाः शृणु भार्या तस्योत्तमा लोके सीता नाम सुमध्यमा … तस्यापहर भार्यां त्वं तं प्रमथ्य महावने सीतया रहितो रामो न चैव हि भविष्यति ॥

na hi rāmo daśagrīva śakyo jetuṃ raṇe tvayā … ayam asya vadhopāyas tad ekamanāḥ śṛṇu bhāryā tasyottamā loke sītā nāma sumadhyamā … tasyāpahara bhāryāṃ tvaṃ taṃ pramathya mahāvane sītayā rahito rāmo na caiva hi bhaviṣyati

प्रमत्तः कामभोगेषु स्वैरवृत्तो निरङ्कुशः समुत्पन्नं भयं घोरं बोद्धव्यं नावबुध्यसे ॥

pramattaḥ kāmabhogeṣu svairavṛtto niraṅkuśaḥ samutpannaṃ bhayaṃ ghoraṃ boddhavyaṃ nāvabudhyase

सक्तं ग्राम्येषु भोगेषु कामवृत्तं महीपतिम् लुब्धं न बहु मन्यन्ते श्मशानाग्निम् इव प्रजाः ॥

saktaṃ grāmyeṣu bhogeṣu kāmavṛttaṃ mahīpatim lubdhaṃ na bahu manyante śmaśānāgnim iva prajāḥ

यस्मात् पश्यन्ति दूरस्थान् सर्वान् अर्थान् नराधिपाः चारेण तस्माद् उच्यन्ते राजानो दीर्घचक्षुषः ॥

yasmāt paśyanti dūrasthān sarvān arthān narādhipāḥ cāreṇa tasmād ucyante rājāno dīrghacakṣuṣaḥ

अयुक्तचारं मन्ये त्वां प्राकृतैः सचिवैर् वृतम् स्वजनं च जनस्थानं हतं यो नावबुध्यसे ॥

ayuktacāraṃ manye tvāṃ prākṛtaiḥ sacivair vṛtam svajanaṃ ca janasthānaṃ hataṃ yo nāvabudhyase

चतुर्दश सहस्राणि रक्षसां भीमकर्मणाम् हतान्य् एकेन रामेण खरश् च सहदूषणः ऋषीणाम् अभयं दत्तं कृतक्षेमाश् च दण्डकाः धर्षितं च जनस्थानं रामेणाक्लिष्टकर्मणा ॥

caturdaśa sahasrāṇi rakṣasāṃ bhīmakarmaṇām hatāny ekena rāmeṇa kharaś ca sahadūṣaṇaḥ ṛṣīṇām abhayaṃ dattaṃ kṛtakṣemāś ca daṇḍakāḥ dharṣitaṃ ca janasthānaṃ rāmeṇākliṣṭakarmaṇā

नानुतिष्ठति कार्याणि भयेषु न बिभेति च क्षिप्रं राज्याच् च्युतो दीनस् तृणैस् तुल्यो भविष्यति … उपभुक्तं यथा वासः स्रजो वा मृदिता यथा एवं राज्यात् परिभ्रष्टः समर्थोऽपि निरर्थकः ॥

nānutiṣṭhati kāryāṇi bhayeṣu na bibheti ca kṣipraṃ rājyāc cyuto dīnas tṛṇais tulyo bhaviṣyati … upabhuktaṃ yathā vāsaḥ srajo vā mṛditā yathā evaṃ rājyāt paribhraṣṭaḥ samartho 'pi nirarthakaḥ

नयनाभ्यां प्रसुप्तोऽपि जागर्ति नयचक्षुषा व्यक्तक्रोधप्रसादश् च स राजा पूज्यते जनैः ॥

nayanābhyāṃ prasupto 'pi jāgarti nayacakṣuṣā vyaktakrodhaprasādaś ca sa rājā pūjyate janaiḥ

त्वं तु रावण दुर्बुद्धिर् गुणैर् एतैर् विवर्जितः यस्य तेऽविदितश् चारै रक्षसां सुमहान् वधः … अयुक्तबुद्धिर् गुणदोषनिश्चये विपन्नराज्यो न चिराद् विपत्स्यते ॥

tvaṃ tu rāvaṇa durbuddhir guṇair etair vivarjitaḥ yasya te 'viditaś cārai rakṣasāṃ sumahān vadhaḥ … ayuktabuddhir guṇadoṣaniścaye vipannarājyo na cirād vipatsyate

कश् च रामः कथं वीर्यः किं रूपः किं पराक्रमः किमर्थं दण्डकारण्यं प्रविष्टश् च सुदुश्चरम् आयुधं किं च रामस्य निहता येन राक्षसाः खरश् च निहतः संख्ये दूषणस् त्रिशिरास् तथा ॥

kaś ca rāmaḥ kathaṃ vīryaḥ kiṃ rūpaḥ kiṃ parākramaḥ kimarthaṃ daṇḍakāraṇyaṃ praviṣṭaś ca suduścaram āyudhaṃ kiṃ ca rāmasya nihatā yena rākṣasāḥ kharaś ca nihataḥ saṃkhye dūṣaṇas triśirās tathā

दीर्घबाहुर् विशालाक्षश् चीरकृष्णाजिनाम्बरः कन्दर्पसमरूपश् च रामो दशरथात्मजः शक्रचापनिभं चापं विकृष्य कनकाङ्गदम् दीप्तान् क्षिपति नाराचान् सर्पान् इव महाविषान् ॥

dīrghabāhur viśālākṣaś cīrakṛṣṇājināmbaraḥ kandarpasamarūpaś ca rāmo daśarathātmajaḥ śakracāpanibhaṃ cāpaṃ vikṛṣya kanakāṅgadam dīptān kṣipati nārācān sarpān iva mahāviṣān

नाददानं शरान् घोरान् न मुञ्चन्तं महाबलम् न कार्मुकं विकर्षन्तं रामं पश्यामि संयुगे हन्यमानं तु तत् सैन्यं पश्यामि शरवृष्टिभिः इन्द्रेणैवोत्तमं सस्यम् आहतं त्व् अश्मवृष्टिभिः ॥

nādadānaṃ śarān ghorān na muñcantaṃ mahābalam na kārmukaṃ vikarṣantaṃ rāmaṃ paśyāmi saṃyuge hanyamānaṃ tu tat sainyaṃ paśyāmi śaravṛṣṭibhiḥ indreṇaivottamaṃ sasyam āhataṃ tv aśmavṛṣṭibhiḥ

एका कथं चिन् मुक्ताहं परिभूय महात्मना स्त्रीवधं शङ्कमानेन रामेण विदितात्मना ॥

ekā kathaṃ cin muktāhaṃ paribhūya mahātmanā strīvadhaṃ śaṅkamānena rāmeṇa viditātmanā

भ्राता चास्य महातेजा गुणतस् तुल्यविक्रमः अनुरक्तश् च भक्तश् च लक्ष्मणो नाम वीर्यवान् अमर्षी दुर्जयो जेता विक्रान्तो बुद्धिमान् बली रामस्य दक्षिणे बाहुर् नित्यं प्राणो बहिश्चरः ॥

bhrātā cāsya mahātejā guṇatas tulyavikramaḥ anuraktaś ca bhaktaś ca lakṣmaṇo nāma vīryavān amarṣī durjayo jetā vikrānto buddhimān balī rāmasya dakṣiṇe bāhur nityaṃ prāṇo bahiścaraḥ

रामस्य तु विशालाक्षी धर्मपत्नी यशस्विनी सीता नाम वरारोहा वैदेही तनुमध्यमा नैव देवी न गन्धर्वा न यक्षी न च किंनरी तथारूपा मया नारी दृष्टपूर्वा महीतले ॥

rāmasya tu viśālākṣī dharmapatnī yaśasvinī sītā nāma varārohā vaidehī tanumadhyamā naiva devī na gandharvā na yakṣī na ca kiṃnarī tathārūpā mayā nārī dṛṣṭapūrvā mahītale

यस्य सीता भवेद् भार्या यं च हृष्टा परिष्वजेत् अतिजीवेत् स सर्वेषु लोकेष्व् अपि पुरंदरात् ॥

yasya sītā bhaved bhāryā yaṃ ca hṛṣṭā pariṣvajet atijīvet sa sarveṣu lokeṣv api puraṃdarāt

सा सुशीला वपुःश्लाघ्या रूपेणाप्रतिमा भुवि तवानुरूपा भार्या सा त्वं च तस्यास् तथा पतिः तां तु विस्तीर्णजघनां पीनोत्तुङ्गपयोधराम् भार्यार्थे तु तवानेतुम् उद्यताहं वराननाम् ॥

sā suśīlā vapuḥślāghyā rūpeṇāpratimā bhuvi tavānurūpā bhāryā sā tvaṃ ca tasyās tathā patiḥ tāṃ tu vistīrṇajaghanāṃ pīnottuṅgapayodharām bhāryārthe tu tavānetum udyatāhaṃ varānanām

तां तु दृष्ट्वाद्य वैदेहीं पूर्णचन्द्रनिभाननाम् मन्मथस्य शराणां च त्वं विधेयो भविष्यसि यदि तस्याम् अभिप्रायो भार्यार्थे तव जायते शीघ्रम् उद्ध्रियतां पादो जयार्थम् इह दक्षिणः ॥

tāṃ tu dṛṣṭvādya vaidehīṃ pūrṇacandranibhānanām manmathasya śarāṇāṃ ca tvaṃ vidheyo bhaviṣyasi yadi tasyām abhiprāyo bhāryārthe tava jāyate śīghram uddhriyatāṃ pādo jayārtham iha dakṣiṇaḥ

कुरु प्रियं तथा तेषां रक्षसां राक्षसेश्वर वधात् तस्य नृशंसस्य रामस्याश्रमवासिनः तं शरैर् निशितैर् हत्वा लक्ष्मणं च महारथम् हतनाथां सुखं सीतां यथावद् उपभोक्ष्यसे ॥

kuru priyaṃ tathā teṣāṃ rakṣasāṃ rākṣaseśvara vadhāt tasya nṛśaṃsasya rāmasyāśramavāsinaḥ taṃ śarair niśitair hatvā lakṣmaṇaṃ ca mahāratham hatanāthāṃ sukhaṃ sītāṃ yathāvad upabhokṣyase

रोचते यदि ते वाक्यं ममैतद् राक्षसेश्वर क्रियतां निर्विशङ्केन वचनं मम … निशम्य रामेण शरैर् अजिह्मगैर् हताञ् जनस्थानगतान् निशाचरान् खरं च बुद्ध्वा निहतं च दूषणं त्वम् अद्य कृत्यं प्रतिपत्तुम् अर्हसि ॥

rocate yadi te vākyaṃ mamaitad rākṣaseśvara kriyatāṃ nirviśaṅkena vacanaṃ mama … niśamya rāmeṇa śarair ajihmagair hatāñ janasthānagatān niśācarān kharaṃ ca buddhvā nihataṃ ca dūṣaṇaṃ tvam adya kṛtyaṃ pratipattum arhasi