The ornaments
॥ 3.52.13–21 ॥
CrEd 3.50.12–19
silent moment मौन क्षण
॥ 3.52.29 ॥
CrEd 3.50.27
silent moment मौन क्षण
॥ 3.52.31–33 ॥
CrEd 3.50.29–31
silent moment मौन क्षण
॥ 3.52.34–38 ॥
CrEd 3.50.32–36
silent moment मौन क्षण
॥ 3.52.39–40a ॥
CrEd 3.50.37–38
प्राणीBeings
Sanskrit
नास्ति धर्मः कुतः सत्यं नार्जवं नानृशंसता ।
यत्र रामस्य वैदेहीं भार्यां हरति रावणः ।
इति सर्वाणि भूतानि गणशः पर्यदेवयन् ॥
nāsti dharmaḥ kutaḥ satyaṃ nārjavaṃ nānṛśaṃsatā
yatra rāmasya vaidehīṃ bhāryāṃ harati rāvaṇaḥ
iti sarvāṇi bhūtāni gaṇaśaḥ paryadevayan
English
“There is no dharma; whence then truth?
No honesty, no mercy,
where Ravana carries off Vaidehi,
the wife of Rama”:
so all beings, troop by troop,
lamented.
हिन्दी
“धर्म नहीं रहा, तो सत्य कहाँ? न सरलता है, न दया, जहाँ रावण राम की पत्नी वैदेही को हरकर ले जा रहा है।” इस तरह सारे प्राणी झुंड के झुंड विलाप करने लगे।
॥ 3.53.3 ॥
CrEd 3.51.3
सीताSita
Sanskrit
न व्यपत्रपसे नीच कर्मणानेन रावण ज्ञात्वा विरहितां यो मां चोरयित्वा पलायसे ॥
na vyapatrapase nīca karmaṇānena rāvaṇa jñātvā virahitāṃ yo māṃ corayitvā palāyase
English
Are you not ashamed, base one,
of this deed, Ravana,
you who, knowing me alone,
steal me away and run?
हिन्दी
नीच रावण, तुझे इस काम पर शर्म नहीं आती, कि मुझे अकेली जानकर तू मुझे चुराकर भाग रहा है?
॥ 3.53.4 ॥
CrEd 3.51.4
सीताSita
Sanskrit
त्वयैव नूनं दुष्टात्मन् भीरुणा हर्तुम् इच्छता ममापवाहितो भर्ता मृगरूपेण मायया ॥
tvayaiva nūnaṃ duṣṭātman bhīruṇā hartum icchatā mamāpavāhito bhartā mṛgarūpeṇa māyayā
English
Surely it was you, wicked one,
a coward who wished to steal me,
who drew my husband away
by magic in a deer’s form.
हिन्दी
दुष्टात्मा, निश्चय ही मुझे हरना चाहने वाले तुझ कायर ने ही मृग के रूप वाली माया से मेरे पति को दूर हटाया।
॥ 3.53.6 ॥
CrEd 3.51.5
सीताSita
Sanskrit
परमं खलु ते वीर्यं दृश्यते राक्षसाधम विश्राव्य नामधेयं हि युद्धे नास्मि जिता त्वया ॥
paramaṃ khalu te vīryaṃ dṛśyate rākṣasādhama viśrāvya nāmadheyaṃ hi yuddhe nāsmi jitā tvayā
English
Great indeed is the valour
that you show, lowest of rakshasas!
For you proclaimed your name,
yet you did not win me in battle.
हिन्दी
राक्षसों में अधम, सचमुच तेरा पराक्रम बहुत बड़ा दिख रहा है! अपना नाम सुनाकर भी तूने मुझे युद्ध में नहीं जीता।
॥ 3.53.23b–25a ॥
CrEd 3.51.22–23
सीताSita
Sanskrit
निमेषान्तरमात्रेण विना भ्रातरम् आहवे ।
राक्षसा निहता येन सहस्राणि चतुर्दश ।
स कथं राघवो वीरः सर्वास्त्रकुशलो बली ।
न त्वां हन्याच् छरैस् तीक्ष्णैर् इष्टभार्यापहारिणम् ॥
nimeṣāntaramātreṇa vinā bhrātaram āhave
rākṣasā nihatā yena sahasrāṇi caturdaśa
sa kathaṃ rāghavo vīraḥ sarvāstrakuśalo balī
na tvāṃ hanyāc charais tīkṣṇair iṣṭabhāryāpahāriṇam
English
He by whom, in the space of a blink,
in battle, without his brother,
rakshasas were slain,
fourteen thousand of them:
how could Raghava, that hero,
skilled in all weapons, mighty,
not slay you with sharp arrows,
you who carried off his beloved wife?
हिन्दी
जिन्होंने पलक झपकने भर में, भाई के बिना, युद्ध में चौदह हज़ार राक्षस मार डाले, वे सब अस्त्रों में कुशल, बलवान, वीर राघव अपनी प्यारी पत्नी को हरने वाले तुझे तीखे बाणों से कैसे नहीं मारेंगे?
॥ 3.53.25b–26 ॥
CrEd 3.51.24–25
silent moment मौन क्षण
॥ 3.54.1 ॥
CrEd 3.52.1
silent moment मौन क्षण
॥ 3.54.2 ॥
CrEd 3.52.2
silent moment मौन क्षण
॥ 3.54.3 ॥
CrEd 3.52.3
silent moment मौन क्षण
॥ 3.54.4b–5a ॥
CrEd 3.52.4
सीताSita
Sanskrit
पिङ्गाक्षास् तां विशालाक्षीं नेत्रैर् अनिमिषैर् इव ।
विक्रोशन्तीं तदा सीतां ददृशुर् वानरर्षभाः ॥
piṅgākṣās tāṃ viśālākṣīṃ netrair animiṣair iva
vikrośantīṃ tadā sītāṃ dadṛśur vānararṣabhāḥ
English
Yellow-eyed, with eyes that seemed
not to blink, those bulls among monkeys
saw her then, wide-eyed Sita,
crying out.
हिन्दी
तब पीली आँखों वाले उन श्रेष्ठ वानरों ने एकटक आँखों से विशाल नेत्रों वाली सीता को चीखते-पुकारते देखा।
॥ 3.54.5b ॥
CrEd 3.52.5
silent moment मौन क्षण