The one hill Vali cannot climb

असंशयं प्रज्वलितैस् तीक्ष्णैर् मर्मातिगैः शरैः ।
त्वं दहेः कुपितो लोकान् युगान्त इव भास्करः ।
वालिनः पौरुषं यत् तद् यच् च वीर्यं धृतिश् च या ।
तन् ममैकमनाः श्रुत्वा विधत्स्व यदनन्तरम् ॥

asaṃśayaṃ prajvalitais tīkṣṇair marmātigaiḥ śaraiḥ
tvaṃ daheḥ kupito lokān yugānta iva bhāskaraḥ
vālinaḥ pauruṣaṃ yat tad yac ca vīryaṃ dhṛtiś ca yā
tan mamaikamanāḥ śrutvā vidhatsva yadanantaram

समुद्रात् पश्चिमात् पूर्वं दक्षिणाद् अपि चोत्तरम् ।
क्रामत्य् अनुदिते सूर्ये वाली व्यपगतक्लमः ।
अग्राण्य् आरुह्य शैलानां शिखराणि महान्त्य् अपि ।
ऊर्ध्वम् उत्क्षिप्य तरसा प्रतिगृह्णाति वीर्यवान् ॥

samudrāt paścimāt pūrvaṃ dakṣiṇād api cottaram
krāmaty anudite sūrye vālī vyapagataklamaḥ
agrāṇy āruhya śailānāṃ śikharāṇi mahānty api
ūrdhvam utkṣipya tarasā pratigṛhṇāti vīryavān

महिषो दुन्दुभिर् नाम कैलासशिखरप्रभः ।
बलं नागसहस्रस्य धारयाम् आस वीर्यवान् ।
वीर्योत्सेकेन दुष्टात्मा वरदानाच् च मोहितः ।
जगाम स महाकायः समुद्रं सरितां पतिम् ।
ऊर्मिमन्तम् अतिक्रम्य सागरं रत्नसंचयम् ।
मम युद्धं प्रयच्छेति तम् उवाच महार्णवम् ॥

mahiṣo dundubhir nāma kailāsaśikharaprabhaḥ
balaṃ nāgasahasrasya dhārayām āsa vīryavān
vīryotsekena duṣṭātmā varadānāc ca mohitaḥ
jagāma sa mahākāyaḥ samudraṃ saritāṃ patim
ūrmimantam atikramya sāgaraṃ ratnasaṃcayam
mama yuddhaṃ prayaccheti tam uvāca mahārṇavam

समर्थो नास्मि ते दातुं युद्धं युद्धविशारद ।
श्रूयताम् अभिधास्यामि यस् ते युद्धं प्रदास्यति ।
शैलराजो … ।
शंकरश्वशुरो नाम्ना हिमवान् इति विश्रुतः ।
… स समर्थस् तव प्रीतिम् अतुलां कर्तुम् आहवे ॥

samartho nāsmi te dātuṃ yuddhaṃ yuddhaviśārada
śrūyatām abhidhāsyāmi yas te yuddhaṃ pradāsyati
śailarājo …
śaṃkaraśvaśuro nāmnā himavān iti viśrutaḥ
… sa samarthas tava prītim atulāṃ kartum āhave

क्लेष्टुम् अर्हसि मां न त्वं दुन्दुभे धर्मवत्सल ।
रणकर्मस्व् अकुशलस् तपस्विशरणं ह्य् अहम् ॥

kleṣṭum arhasi māṃ na tvaṃ dundubhe dharmavatsala
raṇakarmasv akuśalas tapasviśaraṇaṃ hy aham

वाली नाम महाप्राज्ञः शक्रतुल्यपराक्रमः ।
अध्यास्ते वानरः श्रीमान् किष्किन्धाम् अतुलप्रभाम् ।
स समर्थो महाप्राज्ञस् तव युद्धविशारदः ।
द्वन्द्वयुद्धं महद् दातुं नमुचेर् इव वासवः ।
तं शीघ्रम् अभिगच्छ त्वं यदि युद्धम् इहेच्छसि ॥

vālī nāma mahāprājñaḥ śakratulyaparākramaḥ
adhyāste vānaraḥ śrīmān kiṣkindhām atulaprabhām
sa samartho mahāprājñas tava yuddhaviśāradaḥ
dvandvayuddhaṃ mahad dātuṃ namucer iva vāsavaḥ
taṃ śīghram abhigaccha tvaṃ yadi yuddham ihecchasi

किमर्थं नगरद्वारम् इदं रुद्ध्वा विनर्दसि ।
दुन्दुभे विदितो मेऽसि रक्ष प्राणान् महाबल ॥

kimarthaṃ nagaradvāram idaṃ ruddhvā vinardasi
dundubhe vidito me 'si rakṣa prāṇān mahābala

विषाणयोर् गृहीत्वा तं दुन्दुभिं गिरिसंनिभम् ।
वाली व्यापातयां चक्रे … ।
… पपात च महाकायः क्षितौ पञ्चत्वम् आगतः ।
तं तोलयित्वा बाहुभ्यां गतसत्त्वम् अचेतनम् ।
चिक्षेप वेगवान् वाली वेगेनैकेन योजनम् ॥

viṣāṇayor gṛhītvā taṃ dundubhiṃ girisaṃnibham
vālī vyāpātayāṃ cakre …
… papāta ca mahākāyaḥ kṣitau pañcatvam āgataḥ
taṃ tolayitvā bāhubhyāṃ gatasattvam acetanam
cikṣepa vegavān vālī vegenaikena yojanam

तस्य वेगप्रविद्धस्य वक्त्रात् क्षतजबिन्दवः ।
प्रपेतुर् मारुतोत्क्षिप्ता मतङ्गस्याश्रमं प्रति ।
तान् दृष्ट्वा पतितांस् तत्र मुनिः शोणितविप्रुषः ।
उत्ससर्ज महाशापं क्षेप्तारं वालिनं प्रति ॥

tasya vegapraviddhasya vaktrāt kṣatajabindavaḥ
prapetur mārutotkṣiptā mataṅgasyāśramaṃ prati
tān dṛṣṭvā patitāṃs tatra muniḥ śoṇitavipruṣaḥ
utsasarja mahāśāpaṃ kṣeptāraṃ vālinaṃ prati

इह तेनाप्रवेष्टव्यं प्रविष्टस्य वधो भवेत् ॥

iha tenāpraveṣṭavyaṃ praviṣṭasya vadho bhavet

ततः शापभयाद् भीत ऋश्यमूकं महागिरिम् ।
प्रवेष्टुं नेच्छति हरिर् द्रष्टुं वापि नरेश्वर ॥

tataḥ śāpabhayād bhīta ṛśyamūkaṃ mahāgirim
praveṣṭuṃ necchati harir draṣṭuṃ vāpi nareśvara

इदानीं मे स्मृतं राजन् यथा वाली हरीश्वरः ।
मतङ्गेन तदा शप्तो ह्य् अस्मिन्न् आश्रममण्डले ।
प्रविशेद् यदि वा वाली मूर्धास्य शतधा भवेत् ।
तत्र वासः सुखोऽस्माकं निरुद्विग्नो भविष्यति ॥

idānīṃ me smṛtaṃ rājan yathā vālī harīśvaraḥ
mataṅgena tadā śapto hy asminn āśramamaṇḍale
praviśed yadi vā vālī mūrdhāsya śatadhā bhavet
tatra vāsaḥ sukho 'smākaṃ nirudvigno bhaviṣyati

ततः पर्वतम् आसाद्य ऋश्यमूकं नृपात्मज ।
न विवेश तदा वाली मतङ्गस्य भयात् तदा ।
एवं मया तदा राजन् प्रत्यक्षम् उपलक्षितम् ।
पृथिवीमण्डलं कृत्स्नं गुहाम् अस्म्य् आगतस् ततः ॥

tataḥ parvatam āsādya ṛśyamūkaṃ nṛpātmaja
na viveśa tadā vālī mataṅgasya bhayāt tadā
evaṃ mayā tadā rājan pratyakṣam upalakṣitam
pṛthivīmaṇḍalaṃ kṛtsnaṃ guhām asmy āgatas tataḥ

तस्याप्रवेशं ज्ञात्वाहम् इदं राम महावनम् ।
विचरामि सहामात्यो विषादेन विवर्जितः ॥

tasyāpraveśaṃ jñātvāham idaṃ rāma mahāvanam
vicarāmi sahāmātyo viṣādena vivarjitaḥ