A messenger from the sky

अयोध्यां त्वरितो गच्छ क्षिप्रं त्वं प्लवगोत्तम ।
जानीहि कच्चित् कुशली जनो नृपतिमन्दिरे ॥

ayodhyāṃ tvarito gaccha kṣipraṃ tvaṃ plavagottama
jānīhi kaccit kuśalī jano nṛpatimandire

शृङ्गवेरपुरं प्राप्य गुहं गहनगोचरम् ।
निषादाधिपतिं ब्रूहि कुशलं वचनान् मम ।
श्रुत्वा तु मां कुशलिनम् अरोगं विगतज्वरम् ।
भविष्यति गुहः प्रीतः स ममात्मसमः सखा ॥

śṛṅgaverapuraṃ prāpya guhaṃ gahanagocaram
niṣādādhipatiṃ brūhi kuśalaṃ vacanān mama
śrutvā tu māṃ kuśalinam arogaṃ vigatajvaram
bhaviṣyati guhaḥ prītaḥ sa mamātmasamaḥ sakhā

अयोध्यायाश् च ते मार्गं प्रवृत्तिं भरतस्य च ।
निवेदयिष्यति प्रीतो निषादाधिपतिर् गुहः ॥

ayodhyāyāś ca te mārgaṃ pravṛttiṃ bharatasya ca
nivedayiṣyati prīto niṣādādhipatir guhaḥ

भरतस् तु त्वया वाच्यः कुशलं वचनान् मम ।
सिद्धार्थं शंस मां तस्मै सभार्यं सहलक्ष्मणम् ॥

bharatas tu tvayā vācyaḥ kuśalaṃ vacanān mama
siddhārthaṃ śaṃsa māṃ tasmai sabhāryaṃ sahalakṣmaṇam

हरणं चापि वैदेह्या रावणेन बलीयसा ।
सुग्रीवेण च संवादं वालिनश् च वधं रणे ।
मैथिल्यन्वेषणं चैव यथा चाधिगता त्वया ।
लङ्घयित्वा महातोयम् आपगापतिम् अव्ययम् ।
उपयानं समुद्रस्य सागरस्य च दर्शनम् ।
यथा च कारितः सेतू रावणश् च यथा हतः ॥

haraṇaṃ cāpi vaidehyā rāvaṇena balīyasā
sugrīveṇa ca saṃvādaṃ vālinaś ca vadhaṃ raṇe
maithilyanveṣaṇaṃ caiva yathā cādhigatā tvayā
laṅghayitvā mahātoyam āpagāpatim avyayam
upayānaṃ samudrasya sāgarasya ca darśanam
yathā ca kāritaḥ setū rāvaṇaś ca yathā hataḥ

ज्ञेयाः सर्वे च वृत्तान्ता भरतस्येङ्गितानि च ।
तत्त्वेन मुखवर्णेन दृष्ट्या व्याभाषणेन च ॥

jñeyāḥ sarve ca vṛttāntā bharatasyeṅgitāni ca
tattvena mukhavarṇena dṛṣṭyā vyābhāṣaṇena ca

सर्वकामसमृद्धं हि हस्त्यश्वरथसंकुलम् ।
पितृपैतामहं राज्यं कस्य नावर्तयेन् मनः ।
संगत्या भरतः श्रीमान् राज्येनार्थी स्वयं भवेत् ।
प्रशास्तु वसुधां सर्वाम् अखिलां रघुनन्दनः ॥

sarvakāmasamṛddhaṃ hi hastyaśvarathasaṃkulam
pitṛpaitāmahaṃ rājyaṃ kasya nāvartayen manaḥ
saṃgatyā bharataḥ śrīmān rājyenārthī svayaṃ bhavet
praśāstu vasudhāṃ sarvām akhilāṃ raghunandanaḥ

तस्य बुद्धिं च विज्ञाय व्यवसायं च वानर ।
यावन् न दूरं याताः स्मः क्षिप्रम् आगन्तुम् अर्हसि ॥

tasya buddhiṃ ca vijñāya vyavasāyaṃ ca vānara
yāvan na dūraṃ yātāḥ smaḥ kṣipram āgantum arhasi

सखा तु तव काकुत्स्थो रामः सत्यपराक्रमः ।
ससीतः सह सौमित्रिः स त्वां कुशलम् अब्रवीत् ॥

sakhā tu tava kākutstho rāmaḥ satyaparākramaḥ
sasītaḥ saha saumitriḥ sa tvāṃ kuśalam abravīt

पञ्चमीम् अद्य रजनीम् उषित्वा वचनान् मुनेः ।
भरद्वाजाभ्यनुज्ञातं द्रक्ष्यस्य् अद्यैव राघवम् ॥

pañcamīm adya rajanīm uṣitvā vacanān muneḥ
bharadvājābhyanujñātaṃ drakṣyasy adyaiva rāghavam

वसन्तं दण्डकारण्ये यं त्वं चीरजटाधरम् ।
अनुशोचसि काकुत्स्थं स त्वा कुशलम् अब्रवीत् ॥

vasantaṃ daṇḍakāraṇye yaṃ tvaṃ cīrajaṭādharam
anuśocasi kākutsthaṃ sa tvā kuśalam abravīt

प्रियम् आख्यामि ते देव शोकं त्यक्ष्यसि दारुणम् ।
अस्मिन् मुहूर्ते भ्रात्रा त्वं रामेण सह संगतः ॥

priyam ākhyāmi te deva śokaṃ tyakṣyasi dāruṇam
asmin muhūrte bhrātrā tvaṃ rāmeṇa saha saṃgataḥ

निहत्य रावणं रामः प्रतिलभ्य च मैथिलीम् ।
उपयाति समृद्धार्थः सह मित्रैर् महाबलैः ।
लक्ष्मणश् च महातेजा वैदेही च यशस्विनी ।
सीता समग्रा रामेण महेन्द्रेण शची यथा ॥

nihatya rāvaṇaṃ rāmaḥ pratilabhya ca maithilīm
upayāti samṛddhārthaḥ saha mitrair mahābalaiḥ
lakṣmaṇaś ca mahātejā vaidehī ca yaśasvinī
sītā samagrā rāmeṇa mahendreṇa śacī yathā

देवो वा मानुषो वा त्वम् अनुक्रोशाद् इहागतः ।
प्रियाख्यानस्य ते सौम्य ददामि ब्रुवतः प्रियम् ॥

devo vā mānuṣo vā tvam anukrośād ihāgataḥ
priyākhyānasya te saumya dadāmi bruvataḥ priyam

गवां शतसहस्रं च ग्रामाणां च शतं परम् ।
सकुण्डलाः शुभाचारा भार्याः कन्याश् च षोडश ॥

gavāṃ śatasahasraṃ ca grāmāṇāṃ ca śataṃ param
sakuṇḍalāḥ śubhācārā bhāryāḥ kanyāś ca ṣoḍaśa

बहूनि नाम वर्षाणि गतस्य सुमहद् वनम् ।
शृणोम्य् अहं प्रीतिकरं मम नाथस्य कीर्तनम् ॥

bahūni nāma varṣāṇi gatasya sumahad vanam
śṛṇomy ahaṃ prītikaraṃ mama nāthasya kīrtanam

कल्याणी बत गाथेयं लौकिकी प्रतिभाति मे ।
एति जीवन्तम् आनन्दो नरं वर्षशताद् अपि ॥

kalyāṇī bata gātheyaṃ laukikī pratibhāti me
eti jīvantam ānando naraṃ varṣaśatād api

राघवस्य हरीणां च कथम् आसीत् समागमः ।
कस्मिन् देशे किम् आश्रित्य तत् त्वम् आख्याहि पृच्छतः ॥

rāghavasya harīṇāṃ ca katham āsīt samāgamaḥ
kasmin deśe kim āśritya tat tvam ākhyāhi pṛcchataḥ

आर्यस्य पादुके गृह्य यथासि पुनर् आगतः ।
सर्वम् एतन् महाबाहो यथावद् विदितं तव ।
त्वयि प्रतिप्रयाते तु यद् वृत्तं तन् निबोध मे ॥

āryasya pāduke gṛhya yathāsi punar āgataḥ
sarvam etan mahābāho yathāvad viditaṃ tava
tvayi pratiprayāte tu yad vṛttaṃ tan nibodha me

सोऽहं दुःखपरीतानां दुःखं तज्ज्ञातिनां नुदन् ।
आत्मवीर्यं समास्थाय योजनानां शतं प्लुतः ।
तत्राहम् एकाम् अद्राक्षम् अशोकवनिकां गताम् ।
कौशेयवस्त्रां मलिनां निरानन्दां दृढव्रताम् ॥

so 'haṃ duḥkhaparītānāṃ duḥkhaṃ tajjñātināṃ nudan
ātmavīryaṃ samāsthāya yojanānāṃ śataṃ plutaḥ
tatrāham ekām adrākṣam aśokavanikāṃ gatām
kauśeyavastrāṃ malināṃ nirānandāṃ dṛḍhavratām

प्रहस्तम् अवधीन् नीलः कुम्भकर्णं तु राघवः ।
लक्ष्मणो रावणसुतं स्वयं रामस् तु रावणम् ॥

prahastam avadhīn nīlaḥ kumbhakarṇaṃ tu rāghavaḥ
lakṣmaṇo rāvaṇasutaṃ svayaṃ rāmas tu rāvaṇam

तं गङ्गां पुनर् आसाद्य वसन्तं मुनिसंनिधौ ।
अविघ्नं पुष्ययोगेन श्वो रामं द्रष्टुम् अर्हसि ॥

taṃ gaṅgāṃ punar āsādya vasantaṃ munisaṃnidhau
avighnaṃ puṣyayogena śvo rāmaṃ draṣṭum arhasi

ततः स सत्यं हनुमद्वचो महन् निशम्य हृष्टो भरतः कृताञ्जलिः ।
उवाच वाणीं मनसः प्रहर्षिणीं चिरस्य पूर्णः खलु मे मनोरथः ॥

tataḥ sa satyaṃ hanumadvaco mahan niśamya hṛṣṭo bharataḥ kṛtāñjaliḥ
uvāca vāṇīṃ manasaḥ praharṣiṇīṃ cirasya pūrṇaḥ khalu me manorathaḥ