The earth opens

स शिष्याव् अब्रवीद् धृष्टो युवां गत्वा समाहितौ ।
कृत्स्नं रामायणं काव्यं गायतां परया मुदा ।
रामस्य भवनद्वारि यत्र कर्म च वर्तते ।
ऋत्विजाम् अग्रतश् चैव तत्र गेयं विशेषतः ॥

sa śiṣyāv abravīd dhṛṣṭo yuvāṃ gatvā samāhitau
kṛtsnaṃ rāmāyaṇaṃ kāvyaṃ gāyatāṃ parayā mudā
rāmasya bhavanadvāri yatra karma ca vartate
ṛtvijām agrataś caiva tatra geyaṃ viśeṣataḥ

लोभश् चापि न कर्तव्यः स्वल्पोऽपि धनकाङ्क्षया ।
किं धनेनाश्रमस्थानां फलमूलोपभोगिनाम् ॥

lobhaś cāpi na kartavyaḥ svalpo 'pi dhanakāṅkṣayā
kiṃ dhanenāśramasthānāṃ phalamūlopabhoginām

यदि पृच्छेत् स काकुत्स्थो युवां कस्येति दारकौ ।
वाल्मीकेर् अथ शिष्यौ हि ब्रूताम् एवं नराधिपम् ॥

yadi pṛcchet sa kākutstho yuvāṃ kasyeti dārakau
vālmīker atha śiṣyau hi brūtām evaṃ narādhipam

आदिप्रभृति गेयं स्यान् न चावज्ञाय पार्थिवम् ।
पिता हि सर्वभूतानां राजा भवति धर्मतः ॥

ādiprabhṛti geyaṃ syān na cāvajñāya pārthivam
pitā hi sarvabhūtānāṃ rājā bhavati dharmataḥ

को न्व् अस्मिन् साम्प्रतं लोके गुणवान् कश् च वीर्यवान् ।
धर्मज्ञश् च कृतज्ञश् च सत्यवाक्यो दृढव्रतः ॥

ko nv asmin sāmprataṃ loke guṇavān kaś ca vīryavān
dharmajñaś ca kṛtajñaś ca satyavākyo dṛḍhavrataḥ

इक्ष्वाकुवंशप्रभवो रामो नाम जनैः श्रुतः ।
नियतात्मा महावीर्यो द्युतिमान् धृतिमान् वशी ॥

ikṣvākuvaṃśaprabhavo rāmo nāma janaiḥ śrutaḥ
niyatātmā mahāvīryo dyutimān dhṛtimān vaśī

उभौ रामस्य सदृशौ बिम्बाद् बिम्बम् इवोद्धृतौ ।
जटिलौ यदि न स्यातां न वल्कलधरौ यदि ।
विशेषं नाधिगच्छामो गायतो राघवस्य च ॥

ubhau rāmasya sadṛśau bimbād bimbam ivoddhṛtau
jaṭilau yadi na syātāṃ na valkaladharau yadi
viśeṣaṃ nādhigacchāmo gāyato rāghavasya ca

अष्टादश सहस्राणि सुवर्णस्य महात्मनोः ।
ददस्व शीघ्रं काकुत्स्थ बालयोर् मा वृथा श्रमः ॥

aṣṭādaśa sahasrāṇi suvarṇasya mahātmanoḥ
dadasva śīghraṃ kākutstha bālayor mā vṛthā śramaḥ

ऊचतुश् च महात्मानौ किम् अनेनेति विस्मितौ ।
वन्येन फलमूलेन निरतौ स्वो वनौकसौ ।
सुवर्णेन हिरण्येन किं करिष्यावहे वने ॥

ūcatuś ca mahātmānau kim aneneti vismitau
vanyena phalamūlena niratau svo vanaukasau
suvarṇena hiraṇyena kiṃ kariṣyāvahe vane

किंप्रमाणम् इदं काव्यं का प्रतिष्ठा महात्मनः ।
कर्ता काव्यस्य महतः को वासौ मुनिपुंगवः ॥

kiṃpramāṇam idaṃ kāvyaṃ kā pratiṣṭhā mahātmanaḥ
kartā kāvyasya mahataḥ ko vāsau munipuṃgavaḥ

पृच्छन्तं राघवं वाक्यम् ऊचतुर् मुनिदारकौ ।
वाल्मीकिर् भगवान् कर्ता संप्राप्तो यज्ञसंनिधिम् ।
येनेदं चरितं तुभ्यम् अशेषं संप्रदर्शितम् ।
आदिप्रभृति राजेन्द्र पञ्चसर्गशतानि च ।
प्रतिष्ठा जीवितं यावत् तावद् राजञ् शुभाशुभम् ॥

pṛcchantaṃ rāghavaṃ vākyam ūcatur munidārakau
vālmīkir bhagavān kartā saṃprāpto yajñasaṃnidhim
yenedaṃ caritaṃ tubhyam aśeṣaṃ saṃpradarśitam
ādiprabhṛti rājendra pañcasargaśatāni ca
pratiṣṭhā jīvitaṃ yāvat tāvad rājañ śubhāśubham

यदि बुद्धिः कृता राजञ् श्रवणाय महारथ ।
कर्मान्तरे क्षणीभूतस् तच् छृणुष्व सहानुजः ॥

yadi buddhiḥ kṛtā rājañ śravaṇāya mahāratha
karmāntare kṣaṇībhūtas tac chṛṇuṣva sahānujaḥ

बाढम् इत्य् अब्रवीद् रामः ॥

bāḍham ity abravīd rāmaḥ

मद्वचो ब्रूत गच्छध्वम् इति भगवतोऽन्तिकम् ।
यदि शुद्धसमाचारा यदि वा वीतकल्मषा ।
करोत्व् इहात्मनः शुद्धिम् अनुमान्य महामुनिम् ॥

madvaco brūta gacchadhvam iti bhagavato 'ntikam
yadi śuddhasamācārā yadi vā vītakalmaṣā
karotv ihātmanaḥ śuddhim anumānya mahāmunim

श्वः प्रभाते तु शपथं मैथिली जनकात्मजा ।
करोतु परिषन्मध्ये शोधनार्थं ममेह च ॥

śvaḥ prabhāte tu śapathaṃ maithilī janakātmajā
karotu pariṣanmadhye śodhanārthaṃ mameha ca

एवं भवतु भद्रं वो यथा तुष्यति राघवः ।
तथा करिष्यते सीता दैवतं हि पतिः स्त्रियाः ॥

evaṃ bhavatu bhadraṃ vo yathā tuṣyati rāghavaḥ
tathā kariṣyate sītā daivataṃ hi patiḥ striyāḥ

भगवन्तः सशिष्या वै सानुगश् च नराधिपाः ।
पश्यन्तु सीताशपथं यश् चैवान्योऽभिकाङ्क्षते ॥

bhagavantaḥ saśiṣyā vai sānugaś ca narādhipāḥ
paśyantu sītāśapathaṃ yaś caivānyo 'bhikāṅkṣate

साधु सीतेति के चित् तु साधु रामेति चापरे ।
उभाव् एव तु तत्रान्ये साधु साध्व् इति चाब्रुवन् ॥

sādhu sīteti ke cit tu sādhu rāmeti cāpare
ubhāv eva tu tatrānye sādhu sādhv iti cābruvan

इयं दाशरथे सीता सुव्रता धर्मचारिणी ।
अपापा ते परित्यक्ता ममाश्रमसमीपतः ॥

iyaṃ dāśarathe sītā suvratā dharmacāriṇī
apāpā te parityaktā mamāśramasamīpataḥ

लोकापवादभीतस्य तव राम महाव्रत ।
प्रत्ययं दास्यते सीता ताम् अनुज्ञातुम् अर्हसि ॥

lokāpavādabhītasya tava rāma mahāvrata
pratyayaṃ dāsyate sītā tām anujñātum arhasi

इमौ च जानकी पुत्राव् उभौ च यमजातकौ ।
सुतौ तवैव दुर्धर्ष सत्यम् एतद् ब्रवीमि ते ॥

imau ca jānakī putrāv ubhau ca yamajātakau
sutau tavaiva durdharṣa satyam etad bravīmi te

प्रचेतसोऽहं दशमः पुत्रो राघवनन्दन ।
न स्मराम्य् अनृतं वाक्यं तथेमौ तव पुत्रकौ ॥

pracetaso 'haṃ daśamaḥ putro rāghavanandana
na smarāmy anṛtaṃ vākyaṃ tathemau tava putrakau

बहुवर्षसहस्राणि तपश्चर्या मया कृता ।
तस्याः फलम् उपाश्नीयाम् अपापा मैथिली यथा ॥

bahuvarṣasahasrāṇi tapaścaryā mayā kṛtā
tasyāḥ phalam upāśnīyām apāpā maithilī yathā

अहं पञ्चसु भूतेषु मनःषष्ठेषु राघव ।
विचिन्त्य सीतां शुद्धेति न्यगृह्णां वननिर्झरे ॥

ahaṃ pañcasu bhūteṣu manaḥṣaṣṭheṣu rāghava
vicintya sītāṃ śuddheti nyagṛhṇāṃ vananirjhare

एवम् एतन् महाभाग यथा वदसि धर्मवित् ।
प्रत्ययो हि मम ब्रह्मंस् तव वाक्यैर् अकल्मषैः ।
प्रत्ययो हि पुरा दत्तो वैदेह्या सुरसंनिधौ ॥

evam etan mahābhāga yathā vadasi dharmavit
pratyayo hi mama brahmaṃs tava vākyair akalmaṣaiḥ
pratyayo hi purā datto vaidehyā surasaṃnidhau

सेयं लोकभयाद् ब्रह्मन्न् अपापेत्य् अभिजानता ।
परित्यक्ता मया सीता तद् भवान् क्षन्तुम् अर्हति ॥

seyaṃ lokabhayād brahmann apāpety abhijānatā
parityaktā mayā sītā tad bhavān kṣantum arhati

जानामि चेमौ पुत्रौ मे यमजातौ कुशीलवौ ।
शुद्धायां जगतो मध्ये मैथिल्यां प्रीतिर् अस्तु मे ॥

jānāmi cemau putrau me yamajātau kuśīlavau
śuddhāyāṃ jagato madhye maithilyāṃ prītir astu me

यथाहं राघवाद् अन्यं मनसापि न चिन्तये ।
तथा मे माधवी देवी विवरं दातुम् अर्हति ॥

yathāhaṃ rāghavād anyaṃ manasāpi na cintaye
tathā me mādhavī devī vivaraṃ dātum arhati

मनसा कर्मणा वाचा यथा रामं समर्चये ।
तथा मे माधवी देवी विवरं दातुम् अर्हति ॥

manasā karmaṇā vācā yathā rāmaṃ samarcaye
tathā me mādhavī devī vivaraṃ dātum arhati

यथैतत् सत्यम् उक्तं मे वेद्मि रामात् परं न च ।
तथा मे माधवी देवी विवरं दातुम् अर्हति ॥

yathaitat satyam uktaṃ me vedmi rāmāt paraṃ na ca
tathā me mādhavī devī vivaraṃ dātum arhati

साधुकारश् च सुमहान् देवानां सहसोत्थितः ।
साधु साध्व् इति वै सीते यस्यास् ते शीलम् ईदृशम् ॥

sādhukāraś ca sumahān devānāṃ sahasotthitaḥ
sādhu sādhv iti vai sīte yasyās te śīlam īdṛśam