Three nights
॥ 6.21.1–11 ॥
CrEd 6.14.1–2
silent moment
॥ 6.21.12–13 ॥
CrEd 6.14.3
silent moment
॥ 6.21.13–14 ॥
CrEd 6.14.4
Rama
Sanskrit
पश्य तावद् अनार्यस्य पूज्यमानस्य लक्ष्मण ।
अवलेपं समुद्रस्य न दर्शयति यत् स्वयम् ॥
paśya tāvad anāryasya pūjyamānasya lakṣmaṇa
avalepaṃ samudrasya na darśayati yat svayam
English
Just see, Lakshmana,
the arrogance of this ignoble ocean:
honoured as he is,
he does not show himself.
॥ 6.21.14 ॥
CrEd 6.14.5
Rama
Sanskrit
प्रशमश् च क्षमा चैव आर्जवं प्रियवादिता ।
असामर्थ्यं फलन्त्य् एते निर्गुणेषु सतां गुणाः ॥
praśamaś ca kṣamā caiva ārjavaṃ priyavāditā
asāmarthyaṃ phalanty ete nirguṇeṣu satāṃ guṇāḥ
English
Calm, and patience too,
straightness, kindness of speech:
among the virtueless they bear the fruit of weakness,
these virtues of the good.
॥ 6.21.16 ॥
CrEd 6.14.7
Rama
Sanskrit
न साम्ना शक्यते कीर्तिर् न साम्ना शक्यते यशः ।
प्राप्तुं लक्ष्मण लोकेऽस्मिञ् जयो वा रणमूर्धनि ॥
na sāmnā śakyate kīrtir na sāmnā śakyate yaśaḥ
prāptuṃ lakṣmaṇa loke 'smiñ jayo vā raṇamūrdhani
English
Not by conciliation is fame won,
not by conciliation glory,
in this world, Lakshmana,
nor victory at the head of battle.
॥ 6.21.20 ॥
CrEd 6.14.11
Rama
Sanskrit
क्षमया हि समायुक्तं माम् अयं मकरालयः ।
असमर्थं विजानाति धिक् क्षमाम् ईदृशे जने ॥
kṣamayā hi samāyuktaṃ mām ayaṃ makarālayaḥ
asamarthaṃ vijānāti dhik kṣamām īdṛśe jane
English
For, since I am joined with patience,
this home of sea monsters
takes me for one without power.
Shame on patience toward such as this!
॥ 6.21.22–23 ॥
CrEd 6.14.12
Rama
Sanskrit
चापम् आनय सौमित्रे शरांश् चाशीविषोपमान् ।
अद्याक्षोभ्यम् अपि क्रुद्धः क्षोभयिष्यामि सागरम् ॥
cāpam ānaya saumitre śarāṃś cāśīviṣopamān
adyākṣobhyam api kruddhaḥ kṣobhayiṣyāmi sāgaram
English
Bring my bow, Saumitri,
and arrows like venomous snakes;
today, in anger, I will stir the ocean,
though it cannot be stirred.
॥ 6.21.23–24 ॥
CrEd 6.14.13
Rama
Sanskrit
वेलासु कृतमर्यादं सहसोर्मिसमाकुलम् ।
निर्मर्यादं करिष्यामि सायकैर् वरुणालयम् ॥
velāsu kṛtamaryādaṃ sahasormisamākulam
nirmaryādaṃ kariṣyāmi sāyakair varuṇālayam
English
Held within bounds by its shores,
heaving with a thousand waves,
this home of Varuna I will drive
beyond its bounds with my arrows.
॥ 6.21.25 ॥
CrEd 6.14.14
silent moment
॥ 6.21.26–32 ॥
CrEd 6.14.15–21
silent moment
॥ 6.21.33–34 ॥
Lakshmana
Sanskrit
एतद् विनापि ह्य् उदधेस् तवार्य सम्पत्स्यते वीरतमस्य कार्यम् ।
भवद्विधाः क्रोधवशं न यान्ति दीर्घं भवान् पश्यतु साधुवृत्तम् ॥
etad vināpi hy udadhes tavārya sampatsyate vīratamasya kāryam
bhavadvidhāḥ krodhavaśaṃ na yānti dīrghaṃ bhavān paśyatu sādhuvṛttam
English
Even without the ocean’s ruin, noble one,
your task will be done, most heroic of all.
Such as you do not fall into anger’s power;
look to a good course, and a lasting one.
॥ 6.22.1–7 ॥
silent moment
Nala's bridge
॥ 6.22.17 ॥
CrEd 6.15.1
silent moment
॥ 6.22.17–24 ॥
CrEd 6.15.1–3
silent moment
॥ 6.22.25 ॥
CrEd 6.15.4
Sagara
Sanskrit
पृथिवी वायुर् आकाशम् आपो ज्योतिश् च राघव ।
स्वभावे सौम्य तिष्ठन्ति शाश्वतं मार्गम् आश्रिताः ॥
pṛthivī vāyur ākāśam āpo jyotiś ca rāghava
svabhāve saumya tiṣṭhanti śāśvataṃ mārgam āśritāḥ
English
Earth, wind and sky,
waters and light, Raghava,
abide in their own nature, gentle one,
holding to their eternal course.
॥ 6.22.26 ॥
CrEd 6.15.5
Sagara
Sanskrit
तत् स्वभावो ममाप्य् एष यद् अगाधोऽहम् अप्लवः ।
विकारस् तु भवेद् गाध एतत् ते प्रवदाम्य् अहम् ॥
tat svabhāvo mamāpy eṣa yad agādho 'ham aplavaḥ
vikāras tu bhaved gādha etat te pravadāmy aham
English
So this too is my nature,
that I am fathomless, not to be crossed;
to become shallow would go against it:
this I tell you plainly.
॥ 6.22.27 ॥
CrEd 6.15.6
Sagara
Sanskrit
न कामान् न च लोभाद् वा न भयात् पार्थिवात्मज ।
ग्राहनक्राकुलजलं स्तम्भयेयं कथं चन ॥
na kāmān na ca lobhād vā na bhayāt pārthivātmaja
grāhanakrākulajalaṃ stambhayeyaṃ kathaṃ cana
English
Not for desire, nor yet for greed,
nor for fear, son of a king,
could I ever hold still my waters,
teeming with crocodiles and sharks.
॥ 6.22.28 ॥
CrEd 6.15.7
Sagara
Sanskrit
विधास्ये राम येनापि विषहिष्ये ह्य् अहं तथा ।
ग्राहा न प्रहरिष्यन्ति यावत् सेना तरिष्यति ॥
vidhāsye rāma yenāpi viṣahiṣye hy ahaṃ tathā
grāhā na prahariṣyanti yāvat senā tariṣyati
English
I will provide, Rama, a way
by which I can bear it so:
the crocodiles will not strike
while the army is crossing.
॥ 6.22.44–45 ॥
CrEd 6.15.8–9
Sagara
Sanskrit
अयं सौम्य नलो नाम तनुजो विश्वकर्मणः ।
पित्रा दत्तवरः श्रीमान् प्रतिमो विश्वकर्मणः ।
एष सेतुं महोत्साहः करोतु मयि वानरः ।
तम् अहं धारयिष्यामि तथा ह्य् एष यथा पिता ॥
ayaṃ saumya nalo nāma tanujo viśvakarmaṇaḥ
pitrā dattavaraḥ śrīmān pratimo viśvakarmaṇaḥ
eṣa setuṃ mahotsāhaḥ karotu mayi vānaraḥ
tam ahaṃ dhārayiṣyāmi tathā hy eṣa yathā pitā
English
This one, gentle one, named Nala,
is the son of Vishvakarma;
granted a boon by his father, splendid,
the very image of Vishvakarma.
Let this monkey, full of zeal,
build a bridge across me;
I will bear it up,
for he is just as his father was.
॥ 6.22.46 ॥
CrEd 6.15.10
silent moment
॥ 6.22.47 ॥
CrEd 6.15.11
Nala
Sanskrit
अहं सेतुं करिष्यामि विस्तीर्णे वरुणालये ।
पितुः सामर्थ्यम् आस्थाय तत्त्वम् आह महोदधिः ॥
ahaṃ setuṃ kariṣyāmi vistīrṇe varuṇālaye
pituḥ sāmarthyam āsthāya tattvam āha mahodadhiḥ
English
I will build a bridge
across the wide home of Varuna,
relying on my father’s power;
the great ocean has spoken the truth.
॥ 6.22.49–50 ॥
CrEd 6.15.12–13a
Nala
Sanskrit
मम मातुर् वरो दत्तो मन्दरे विश्वकर्मणा ।
औरसस् तस्य पुत्रोऽहं सदृशो विश्वकर्मणा ।
न चाप्य् अहम् अनुक्तो वै प्रब्रूयाम् आत्मनो गुणान् ॥
mama mātur varo datto mandare viśvakarmaṇā
aurasas tasya putro 'haṃ sadṛśo viśvakarmaṇā
na cāpy aham anukto vai prabrūyām ātmano guṇān
English
A boon was given to my mother
on Mandara by Vishvakarma;
I am his own son,
the equal of Vishvakarma.
And unless I am asked,
I would not speak of my own gifts.
॥ 6.22.51 ॥
CrEd 6.15.13b
Nala
Sanskrit
कामम् अद्यैव बध्नन्तु सेतुं वानरपुंगवाः ॥
kāmam adyaiva badhnantu setuṃ vānarapuṃgavāḥ
English
Let the bulls among monkeys
build the bridge this very day.
॥ 6.22.52–67 ॥
CrEd 6.15.14–21
silent moment
॥ 6.22.68–78 ॥
CrEd 6.15.20–26
silent moment
॥ 6.22.82 ॥
CrEd 6.15.28
silent moment
॥ 6.22.86–87 ॥
CrEd 6.15.32–33
Gods
Sanskrit
जयस्व शत्रून् नरदेव मेदिनीं ससागरां पालय शाश्वतीः समाः ॥
jayasva śatrūn naradeva medinīṃ sasāgarāṃ pālaya śāśvatīḥ samāḥ
English
Conquer your foes, god among men;
rule the earth with its oceans
for years without end.
॥ 6.22.82–85 ॥
CrEd 6.15.28–31
silent moment
In other Hindu scriptures
The squirrels who helped build the bridge
Valmiki: the monkeys bring trees and rocks; Nala builds the bridge (CrEd 6.15.14–22)