Fourteen years with the sandals

अपि कृत्यं कृतं तात रामेण च समागतम् ॥

api kṛtyaṃ kṛtaṃ tāta rāmeṇa ca samāgatam

स याच्यमानो गुरुणा मया च दृढविक्रमः ।
राघवः परमप्रीतो वसिष्ठं वाक्यम् अब्रवीत् ॥

sa yācyamāno guruṇā mayā ca dṛḍhavikramaḥ
rāghavaḥ paramaprīto vasiṣṭhaṃ vākyam abravīt

पितुः प्रतिज्ञां ताम् एव पालयिष्यामि तत्त्वतः ।
चतुर्दश हि वर्षाणि या प्रतिज्ञा पितुर् मम ॥

pituḥ pratijñāṃ tām eva pālayiṣyāmi tattvataḥ
caturdaśa hi varṣāṇi yā pratijñā pitur mama

एते प्रयच्छ संहृष्टः पादुके हेमभूषिते ।
अयोध्यायां महाप्राज्ञ योगक्षेमकरे तव ॥

ete prayaccha saṃhṛṣṭaḥ pāduke hemabhūṣite
ayodhyāyāṃ mahāprājña yogakṣemakare tava

एवम् उक्तो वसिष्ठेन राघवः प्राङ्मुखः स्थितः ।
पादुके हेमविकृते मम राज्याय ते ददौ ॥

evam ukto vasiṣṭhena rāghavaḥ prāṅmukhaḥ sthitaḥ
pāduke hemavikṛte mama rājyāya te dadau

निवृत्तोऽहम् अनुज्ञातो रामेण सुमहात्मना ।
अयोध्याम् एव गच्छामि गृहीत्वा पादुके शुभे ॥

nivṛtto 'ham anujñāto rāmeṇa sumahātmanā
ayodhyām eva gacchāmi gṛhītvā pāduke śubhe

नैतच् चित्रं नरव्याघ्र शीलवृत्तवतां वर ।
यद् आर्यं त्वयि तिष्ठेत् तु निम्ने वृष्टिम् इवोदकम् ॥

naitac citraṃ naravyāghra śīlavṛttavatāṃ vara
yad āryaṃ tvayi tiṣṭhet tu nimne vṛṣṭim ivodakam

अमृतः स महाबाहुः पिता दशरथस् तव ।
यस्य त्वम् ईदृशः पुत्रो धर्मात्मा धर्मवत्सलः ॥

amṛtaḥ sa mahābāhuḥ pitā daśarathas tava
yasya tvam īdṛśaḥ putro dharmātmā dharmavatsalaḥ

सारथे पश्य विध्वस्ता अयोध्या न प्रकाशते ।
निराकारा निरानन्दा दीना प्रतिहतस्वना ॥

sārathe paśya vidhvastā ayodhyā na prakāśate
nirākārā nirānandā dīnā pratihatasvanā

किं नु खल्व् अद्य गम्भीरो मूर्छितो न निशम्यते ।
यथापुरम् अयोध्यायां गीतवादित्रनिःस्वनः ॥

kiṃ nu khalv adya gambhīro mūrchito na niśamyate
yathāpuram ayodhyāyāṃ gītavāditraniḥsvanaḥ

वारुणीमदगन्धाश् च माल्यगन्धश् च मूर्छितः ।
धूपितागरुगन्धश् च न प्रवाति समन्ततः ॥

vāruṇīmadagandhāś ca mālyagandhaś ca mūrchitaḥ
dhūpitāgarugandhaś ca na pravāti samantataḥ

यानप्रवरघोषश् च स्निग्धश् च हयनिःस्वनः ।
प्रमत्तगजनादश् च महांश् च रथनिःस्वनः ।
नेदानीं श्रूयते पुर्याम् अस्यां रामे विवासिते ॥

yānapravaraghoṣaś ca snigdhaś ca hayaniḥsvanaḥ
pramattagajanādaś ca mahāṃś ca rathaniḥsvanaḥ
nedānīṃ śrūyate puryām asyāṃ rāme vivāsite

कदा नु खलु मे भ्राता महोत्सव इवागतः ।
जनयिष्यत्य् अयोध्यायां हर्षं ग्रीष्म इवाम्बुदः ॥

kadā nu khalu me bhrātā mahotsava ivāgataḥ
janayiṣyaty ayodhyāyāṃ harṣaṃ grīṣma ivāmbudaḥ

तरुणैश् चारुवेषैश् च नरैर् उन्नतगामिभिः ।
संपतद्भिर् अयोध्यायां न विभान्ति महापथाः ॥

taruṇaiś cāruveṣaiś ca narair unnatagāmibhiḥ
saṃpatadbhir ayodhyāyāṃ na vibhānti mahāpathāḥ

नन्दिग्रामं गमिष्यामि सर्वान् आमन्त्रयेऽद्य वः ।
तत्र दुःखम् इदं सर्वं सहिष्ये राघवं विना ॥

nandigrāmaṃ gamiṣyāmi sarvān āmantraye 'dya vaḥ
tatra duḥkham idaṃ sarvaṃ sahiṣye rāghavaṃ vinā

गतश् च हि दिवं राजा वनस्थश् च गुरुर् मम ।
रामं प्रतीक्षे राज्याय स हि राजा महायशाः ॥

gataś ca hi divaṃ rājā vanasthaś ca gurur mama
rāmaṃ pratīkṣe rājyāya sa hi rājā mahāyaśāḥ

सदृशं श्लाघनीयं च यद् उक्तं भरत त्वया ।
वचनं भ्रातृवात्सल्याद् अनुरूपं तवैव तत् ॥

sadṛśaṃ ślāghanīyaṃ ca yad uktaṃ bharata tvayā
vacanaṃ bhrātṛvātsalyād anurūpaṃ tavaiva tat

नित्यं ते बन्धुलुब्धस्य तिष्ठतो भ्रातृसौहृदे ।
आर्यमार्गं प्रपन्नस्य नानुमन्येत कः पुमान् ॥

nityaṃ te bandhulubdhasya tiṣṭhato bhrātṛsauhṛde
āryamārgaṃ prapannasya nānumanyeta kaḥ pumān

रथो मे युज्यताम् इति ॥

ratho me yujyatām iti

एतद् राज्यं मम भ्रात्रा दत्तं संन्यासवत् स्वयम् ।
योगक्षेमवहे चेमे पादुके हेमभूषिते ।
तम् इमं पालयिष्यामि राघवागमनं प्रति ॥

etad rājyaṃ mama bhrātrā dattaṃ saṃnyāsavat svayam
yogakṣemavahe ceme pāduke hemabhūṣite
tam imaṃ pālayiṣyāmi rāghavāgamanaṃ prati

क्षिप्रं संयोजयित्वा तु राघवस्य पुनः स्वयम् ।
चरणौ तौ तु रामस्य द्रक्ष्यामि सहपादुकौ ॥

kṣipraṃ saṃyojayitvā tu rāghavasya punaḥ svayam
caraṇau tau tu rāmasya drakṣyāmi sahapādukau

ततो निक्षिप्तभारोऽहं राघवेण समागतः ।
निवेद्य गुरवे राज्यं भजिष्ये गुरुवृत्तिताम् ॥

tato nikṣiptabhāro 'haṃ rāghaveṇa samāgataḥ
nivedya gurave rājyaṃ bhajiṣye guruvṛttitām

राघवाय च संन्यासं दत्त्वेमे वरपादुके ।
राज्यं चेदम् अयोध्यां च धूतपापो भवामि च ॥

rāghavāya ca saṃnyāsaṃ dattveme varapāduke
rājyaṃ cedam ayodhyāṃ ca dhūtapāpo bhavāmi ca

अभिषिक्ते तु काकुत्स्थे प्रहृष्टमुदिते जने ।
प्रीतिर् मम यशश् चैव भवेद् राज्याच् चतुर्गुणम् ॥

abhiṣikte tu kākutsthe prahṛṣṭamudite jane
prītir mama yaśaś caiva bhaved rājyāc caturguṇam